جامعه شناسی
محمد سعید ذکایی
چکیده
تکنولوژی های دیجیتال به مثابه پیشران هایی برای تحولات اجتماعی و فرهنگی بر آرایش و روابط نسلها و پیوندهای آنها با یکدیگر تاثیر گذار بوده و چشم انداز تازه ای را در نظم عاطفی، اخلاقی و شناختی کاربران خویش ایجاد می کنند. مقاله حاضر با اتکا به پیمایش های ملی و مرور پژوهش های کمی و کیفی موجود به تحلیلی از نگرش ها و رفتارهای نسل های مختلف در ...
بیشتر
تکنولوژی های دیجیتال به مثابه پیشران هایی برای تحولات اجتماعی و فرهنگی بر آرایش و روابط نسلها و پیوندهای آنها با یکدیگر تاثیر گذار بوده و چشم انداز تازه ای را در نظم عاطفی، اخلاقی و شناختی کاربران خویش ایجاد می کنند. مقاله حاضر با اتکا به پیمایش های ملی و مرور پژوهش های کمی و کیفی موجود به تحلیلی از نگرش ها و رفتارهای نسل های مختلف در ایران نسبت به این فناوری ها می پردازد. نتایج نشان می دهد که دسترسی های نابرابری و شکاف های دیجیتال اگر چه در سطح درون خانوادگی تنش های جدی در مناسبات خانوادگی پدید نیاورده اند، با اینحال در سطح کلان و ساختاری زمینه تقویت و بازتولید شکاف های اجتماعی و سیاسی و فرهنگی را ایجاد می کنند. پوشش حداکثری و عادلانه دیجیتال، استفاده ار ظرفیت های خانوادگی و اجتماع محلی برای آموزش و تقویت سواد دیجیتال و آموزش های اجتماع محور از جمله توصیه های سیاستی برای رفع چالش های فوق هستند
جامعه شناسی
فرشاد کرمی؛ علیرضا حدادی؛ امیرحسین گنجی آزاد
چکیده
ایران به لحاظ موقعیت ژئوپلتیکی خود، یکی از کانونهای اصلی حرکتهای مهاجرتی طی چند دهه اخیر در جهان بوده و در حال حاضر بر اساس برآوردهای وزارت کشور بیش از شش میلیون اتباع خارجی در کشور حضور دارند. پژوهش حاضر با هدف بررسی وضعیت ادغام اجتماعی اتباع در ایران و عوامل موثر بر آن به انجام رسیده است. در این پژوهش که با روش پیمایش صورت گرفته، ...
بیشتر
ایران به لحاظ موقعیت ژئوپلتیکی خود، یکی از کانونهای اصلی حرکتهای مهاجرتی طی چند دهه اخیر در جهان بوده و در حال حاضر بر اساس برآوردهای وزارت کشور بیش از شش میلیون اتباع خارجی در کشور حضور دارند. پژوهش حاضر با هدف بررسی وضعیت ادغام اجتماعی اتباع در ایران و عوامل موثر بر آن به انجام رسیده است. در این پژوهش که با روش پیمایش صورت گرفته، از چارچوب نظری آجر و استرانگ استفاده شده و جامعهآماری آن را کلیه مهاجران خارجی بالای 18 سال حاضر در کشور تشکیل دادهاند. بر این اساس 3545 نفر به عنوان نمونه به سوالات پاسخ دادهاند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که از نظر ساختاری میانگین دسترسی اتباع به بخش ابزارها و خدمات شهروندی (بهداشتی، آموزشی و اشتغال) 44.8 از 100؛ همبستهسازهای اجتماعی (ارتباطات اجتماعی، حلقههای اجتماعی و واسطههای اجتماعی) 59.6؛ تسهیلکنندهها (تسلط به زبان، آشنایی با آداب، رسوم و فرهنگ، احساس امنیت و ثبات)، 79.2، رعایت حقوق و مسئولیت شهروندی، (69.15) بوده است. نتایج تحلیل رگرسیون نشان میدهد، متغیرهای مستقل ، ۴۵ درصد از تغییرات متغیر وابسته را پیشبینی کردهاند و متغیر رعایت حقوق شهروندی با بتای 0.498 بیشترین تاثیر را بر متغیر وابسته دارد.
جامعه شناسی
محمد عامریان؛ فرگاه افشار
چکیده
چکیدهاین مطالعه به بازنمایی «جامعه ایران» در کتابهای زبان انگلیسی رسمی مقطع متوسطه در ایران میپردازد. هدف اصلی مطالعه، بررسی محتوای موضوعی کتابهای یادشده و ارزیابی کلّیت، صحّت و تنوّع تصویری است که در آنها از جامعه ایران ارائه میشود. بدین منظور، بخشهای موضوع-محور (تصاویر، مکالمهها و متون درک مطلب) کتابهای زبان ...
بیشتر
چکیدهاین مطالعه به بازنمایی «جامعه ایران» در کتابهای زبان انگلیسی رسمی مقطع متوسطه در ایران میپردازد. هدف اصلی مطالعه، بررسی محتوای موضوعی کتابهای یادشده و ارزیابی کلّیت، صحّت و تنوّع تصویری است که در آنها از جامعه ایران ارائه میشود. بدین منظور، بخشهای موضوع-محور (تصاویر، مکالمهها و متون درک مطلب) کتابهای زبان انگلیسی دورههای اوّل و دوّم متوسطه نظری (شش عنوان کتاب) و کتابهای متناظر با آنها در شاخه فنّی و حرفهای/کار و دانش (دو عنوان کتاب) بر اساس معیارهای (۱) چندگانگی فرهنگی (تنوع ارزشها، سبک زندگی، زبان و مانند آن) و (2) تنوع اجتماعی (تفاوت طبقه اقتصادی و اجتماعی) از طریق کدگذاری، تحلیل محتوای کیفی شدند. مقولههای اصلی شناساییشده در این کتابها شامل 1. هویت ملّی، 2. آموزش رسمی، 3. تعاملات اجتماعی، 4. هویت مذهبی، 5. سبک زندگی، 6. علم و فناوری، 7. طبیعت، 8. مشاغل، 9. خدمات عمومی، 10. جغرافیا، 11. مفاخر و 12. گردشگری بوده و واقعیتهای عینی «جامعه ایران» (با تکثّر، تنوع و چندگانگی فرهنگی و اجتماعیاش) در آنها به ندرت بازنمایی شده است. بر اساس یافتههای مطالعه، پیشنهاد میشود بازنگری و اصلاح محتوای کتابهای زبان انگلیسی مقطع متوسطه با رویکرد چندجانبهنگری، تنوعبخشی به تصاویر و روایتها، و با بهرهگیری از فناوریهای نوین آموزشی صورت گیرد.
جامعه شناسی
سید صمد بهشتی؛ رحمت اله ترکان
چکیده
فلات شغلی به نقطهای در مسیر شغلی فرد اشاره دارد که در آن احتمال پیشرفت در سلسله مراتب سازمانی بسیار کم میشود. هدف اصلی این پژوهش، بررسی تأثیر ابعاد مختلف فلات شغلی (ساختاری، محتوایی، و فراگیر) بر رضایت شغلی کارکنان ادارات تعاون،کار و رفاه اجتماعی استان اصفهان است. این پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از لحاظ روش، توصیفی- پیمایشی ...
بیشتر
فلات شغلی به نقطهای در مسیر شغلی فرد اشاره دارد که در آن احتمال پیشرفت در سلسله مراتب سازمانی بسیار کم میشود. هدف اصلی این پژوهش، بررسی تأثیر ابعاد مختلف فلات شغلی (ساختاری، محتوایی، و فراگیر) بر رضایت شغلی کارکنان ادارات تعاون،کار و رفاه اجتماعی استان اصفهان است. این پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از لحاظ روش، توصیفی- پیمایشی است. جامعه آماری شامل تمامی کارکنان ادارات تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان در سال 1400 به تعداد 529 نفر بوده و نمونه آماری 223 نفر برآورد شد. ابزار گردآوری دادهها، پرسشنامه استاندارد با مقیاس پنج درجه ای لیکرت بود. روایی پرسشنامه از نظر محتوایی و سازه بررسی شد و پایایی آن بر اساس ضریب آلفای کرونباخ برای متغیرهای فلات ساختاری، فراگیر، محتوایی و رضایت شغلی به ترتیب 89، 78، 82، 71 درصد محاسبه شد. داده های گردآوری شده با استفاده از نرم افزارهای آماری SPSS و AMOS تحلیل شدند. نتایج نشان داد که ابعاد مختلف فلات شغلی به طور معناداری بر کاهش رضایت شغلی کارکنان تأثیر دارند. در نهایت، با کاستن از شرایط فلات شغلی میتوان سطح رضایت شغلی کارکنان را به نحو قابل توجهی افزایش داد.
جامعه شناسی
سید مصطفی حسینی؛ امیر اکبری قمصری
چکیده
شایستهسالاری، بهعنوان اصل بنیادین توزیع عادلانه فرصتها و منابع، در ایران با چالشهای پیچیدهای مواجه است که ریشه در نابرابریهای ساختاری، ساختارهای قدرت و پویاییهای اجتماعی _ فرهنگی دارد. این پژوهش با استفاده از فراتحلیل کیفی تماتیک، یافتههای 30 مقاله داخلی (1380-1404) را تحلیل کرده و شایستهسالاری را از منظر سه تم ساختاری ...
بیشتر
شایستهسالاری، بهعنوان اصل بنیادین توزیع عادلانه فرصتها و منابع، در ایران با چالشهای پیچیدهای مواجه است که ریشه در نابرابریهای ساختاری، ساختارهای قدرت و پویاییهای اجتماعی _ فرهنگی دارد. این پژوهش با استفاده از فراتحلیل کیفی تماتیک، یافتههای 30 مقاله داخلی (1380-1404) را تحلیل کرده و شایستهسالاری را از منظر سه تم ساختاری (1.نابرابریهای ساختاری، 2. ساختارهای قدرت، و 3. پویاییهای اجتماعی _ فرهنگی) بررسی میکند. روششناسی پژوهش شامل کدگذاری باز، محوری و انتخابیِ عوامل مؤثر و موانع بازدارنده است که در سطح ساختاری سازماندهی شدهاند. در این 30 مقاله، تعداد عوامل مؤثر در سطح کلان 93 و موانع بازدارنده 103 مانع بودند. یافتهها نشان میدهند که نابرابریهای ساختاری به طور یکجانبه و منفی عمل کرده و دسترسی برابر را محدود میکند؛ ساختارهای قدرت دوگانه هستند اما موانع بازدارنده آن غالب بوده و شفافیت را مختل میکنند؛ پویاییهای اجتماعی _ فرهنگی نیز دوگانهاند اما گرایشهای روابطمحور آن غالب بوده و انگیزه تلاش فردی را کاهش میدهند. تعامل بازدارندههای سه تم، (بهویژه موانع نابرابریهای اقتصادی، تمرکز قدرت و پارتیبازی)، چرخهای منفی ایجاد کرده که شایستهسالاری را به شدت محدود کرده و مانع تحقق عدالت اجتماعی شده است.
جامعه شناسی
آرش حیدری؛ بنیامین حسینی بجد
چکیده
پژوهش حاضر به بررسی تحولات اقتصادی-اجتماعی دهه ۹۰ شمسی در ایران و ظهور طبقه نوپدید «نوکیسه» میپردازد. این دهه، با ویژگیهایی چون رشد ناپایدار، تورم مزمن و اقتصاد رانتی و تحریمی، به تعمیق شکاف طبقاتی و تشدید نابرابریها منجر شد. تحلیل دادههای رسمی نشان میدهد که ثروت، عمدتاً از طریق فعالیتهای غیرمولد، رانتها و دلالیها، ...
بیشتر
پژوهش حاضر به بررسی تحولات اقتصادی-اجتماعی دهه ۹۰ شمسی در ایران و ظهور طبقه نوپدید «نوکیسه» میپردازد. این دهه، با ویژگیهایی چون رشد ناپایدار، تورم مزمن و اقتصاد رانتی و تحریمی، به تعمیق شکاف طبقاتی و تشدید نابرابریها منجر شد. تحلیل دادههای رسمی نشان میدهد که ثروت، عمدتاً از طریق فعالیتهای غیرمولد، رانتها و دلالیها، در دست اقلیتی متمرکز شده است؛ این تمرکز حتی در بستری از رشد اقتصادی صفر یا منفی رخ داده است.نتایج فرهنگی ظهور این طبقه، دگرگونی ارزشی وسیعی است. مصرف نمایشی و تجملگرایی به مثابه مسیر اصلی کسب عزتنفس، به محتوای غالب و هژمونیک فضای اجتماعی بدل شده و بر فرهنگ عمومی و ساختارهای میلورزی تأثیر عمیق گذاشته است.این مقاله با بهرهگیری از دادههای ثانویه رسمی و چارچوبهای نظری، ابتدا ظهور اقتصادی این طبقه را توصیف و سپس پیامدهای فرهنگی-ارزشی آن را نقد میکند. یافتهها نشان میدهد تعینات فرهنگی این ظهور عبارتند از: تحقیر کار تولیدی و مشروعیتبخشی به دلالی، دگرگونی معیارهای منزلت، عادیسازی فساد، کالایی شدن فرهنگ و اخلاق، و تحلیل رفتن سرمایه و اعتماد اجتماعی.
جامعه شناسی
علی یوسفی؛ روح الله اسلامی
چکیده
مقاله حاضر با هدف بازخوانی انتقادی جایگاه انسجام اجتماعی در سیاست گذاری عمومی ایران در دوره پس از جنگ تحمیلی عراق علیه ایران نوشته شده است. جامعه ایران در چهار دهه گذشته بارها با شوکها و بحرانهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی مواجه بوده است؛ بحرانهایی که اگرچه در مقاطع مختلف موجب فعالشدن سرمایه اجتماعی و همبستگی کوتاهمدت شدهاند، ...
بیشتر
مقاله حاضر با هدف بازخوانی انتقادی جایگاه انسجام اجتماعی در سیاست گذاری عمومی ایران در دوره پس از جنگ تحمیلی عراق علیه ایران نوشته شده است. جامعه ایران در چهار دهه گذشته بارها با شوکها و بحرانهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی مواجه بوده است؛ بحرانهایی که اگرچه در مقاطع مختلف موجب فعالشدن سرمایه اجتماعی و همبستگی کوتاهمدت شدهاند، اما به دلیل ضعف اعتماد نهادی و فقدان اصلاحات ساختاری، نتوانستهاند به انسجامی پایدار منجر شوند. یافتههای تحقیق حاضر که به روش تحلیل نظری و ثانویه حاصل شده نشان میدهد چرخه انسجام و تابآوری اجتماعی در ایران ماهیتی ناپایدار و متناوب دارد. در دورههایی مانند سازندگی و اصلاحات، سیاستهای توسعه زیرساختی، گسترش آموزش عالی، بهبود نسبی رفاه اجتماعی و تقویت طبقه متوسط، به افزایش اعتماد، مشارکت و امید اجتماعی کمک کرده و زمینهساز انسجام بیشتر شدهاند. در مقابل، تعلیق اصلاحات، غلبه رویکردهای ایدئولوژیک، تمرکزگرایی سیاسی و نادیدهگرفتن مطالبات اجتماعی در سالهای بعد، موجب فرسایش سرمایه اجتماعی، کاهش تعلق ملی، گسترش فساد و تعمیق شکافهای اجتماعی شده است. این ناپایداری ریشه در ساختار متمرکز سیاستگذاری، غلبه نگاه امنیتی کوتاهمدت و فقدان عدالت ساختاری دارد. بر این اساس، بازسازی انسجام اجتماعی نیازمند گذار به حکمرانی یادگیرنده و مشارکتی، تقویت اعتماد نهادی، شفافیت، عدالت اجتماعی و اتخاذ سیاستهای ایرانمحور و عقلانی است.
جامعه شناسی
یارمحمد قاسمی؛ فاطمه هواس بیگی؛ رضا وحدتی
چکیده
چکیده هدف از انجام این پژوهش فهم روایت دانشآموزان از نظام آموزشی بوده است. پارادایم پژوهش تفسیری؛ رویکرد کیفی و روش روایتپژوهی بوده است. میدان مطالعه دانشآموزان پسر مقطع متوسطۀ اول (شهر ایلام) بوده و برای گردآوری اطلاعات از مصاحبۀ عمیق استفاده شده و تا مرحلۀ اشباع نظری از 12 نفر مصاحبه به عمل آمد. برای تحلیل داده ها از کدگذاری ...
بیشتر
چکیده هدف از انجام این پژوهش فهم روایت دانشآموزان از نظام آموزشی بوده است. پارادایم پژوهش تفسیری؛ رویکرد کیفی و روش روایتپژوهی بوده است. میدان مطالعه دانشآموزان پسر مقطع متوسطۀ اول (شهر ایلام) بوده و برای گردآوری اطلاعات از مصاحبۀ عمیق استفاده شده و تا مرحلۀ اشباع نظری از 12 نفر مصاحبه به عمل آمد. برای تحلیل داده ها از کدگذاری بهره گرفته شد و از تحلیل تماتیک (مضمونی) برای دستهبندی کدها استفاده شد. در مجموع 120 مضمون فرعی؛ 33 مضمون اصلی و 10 فرامضمون حاصل شد. که عبارتند از: کشاکش جبر و اختیار در حضور، نهاد مدرسه به مثابۀ جزیرۀ حبس، رهبری آموزشی همدلانه در مدرسه، زوال سرمایۀ فرهنگی- اجتماعی در مدرسه، در تکاپوی آرمان، ضرورت بازنگری در فناوری انضباطی، انسداد خلاقیت و تخصص، نابسندگی تام (زیرساختهای آموزشی)، فقدان بازنگری در سیاستهای آموزشی و نابرابری در نظام آموزشی. میتوان بیان داشت که ارزیابی دانشآموزان از نظام آموزشی، دو وجهی است. این ارزیابی یک وجه مثبت دارد که ناشی از وجود صمیمیت و دوستی میان دانشآموزان در مدرسه است و وجه دوم ارزیابی منفی است و وجهۀ پررنگتری دارد که گاه فضای زندان را برای آنان تداعی میکند و در صورت بیتوجهی مسئولین امر، به سوی فقدان مرجعیت و رهاشدگی خواهد رفت.
جامعه شناسی
ستار پروین؛ مفید کردی بروجنی؛ محمدعلی حق دین
چکیده
این مقاله تلاش دارد تا با رویکرد انتقادی- همدلانه آلام و رنج های کارگران معدن را به تصویر بکشد. شرایط نامساعد کار در معدن سنگ آهن موجب اختلال در زندگی عادی کارگران معدن، از لحاظ جسمی، روانی، اجتماعی و اقتصادی میگردد. مقاله حاضر به توصیف تجربه شغلی کارگران در معدن می پردازد و برای شناخت و توصیف این تجربه از روش کیفی و رویکرد پدیدارشناسی ...
بیشتر
این مقاله تلاش دارد تا با رویکرد انتقادی- همدلانه آلام و رنج های کارگران معدن را به تصویر بکشد. شرایط نامساعد کار در معدن سنگ آهن موجب اختلال در زندگی عادی کارگران معدن، از لحاظ جسمی، روانی، اجتماعی و اقتصادی میگردد. مقاله حاضر به توصیف تجربه شغلی کارگران در معدن می پردازد و برای شناخت و توصیف این تجربه از روش کیفی و رویکرد پدیدارشناسی استفاده شده اسـت؛ برای بررسی این موضوع، 30 نفر از کارگران شاغل در یکی از معادن در شرق ایران به شیوه نمونه گیری هدفمند مورد مصاحبه نیمه ساختاریافته قرار گرفته شده اند . نتایج نشان می دهد که تجربیات کارگران شامل تجربیات زیسته ناخوشایند (در ابعاد فردی، خانوادگی، اجتماعی، محیط کار) و تجربیات زیسته خوشایند (در ابعاد فردی و اجتماعی) می شود ، همچنین پیامدهای زیست کارگری شامل بعد مثبت و منفی و منفی می شود. نتایج این پژوهش می تواند در تدوین برنامه های حمایتی از کارگران بخش معدن در ایران موثر واقع شود.
جامعه شناسی
قادر بالاخانی
چکیده
مسئله مداری تحقیق بر سهم ناچیز انسان های دارای معلولیت در ادبیات علوم اجتماعی، مبتنی است. روش شناسی تحقیق بر رویکرد تلفیقی مبتنی است.جامعه آماری، توان خواهان تحت پوشش بهزیستی اردبیل هستند.داده های کمی با استفاده از پرسشنامه استاندارد و از بین نمونه آماری 374 نفری گردآوری شده است.روش تحقیق در رویکرد کیفی تحلیل مضمون است. داده های کیفی ...
بیشتر
مسئله مداری تحقیق بر سهم ناچیز انسان های دارای معلولیت در ادبیات علوم اجتماعی، مبتنی است. روش شناسی تحقیق بر رویکرد تلفیقی مبتنی است.جامعه آماری، توان خواهان تحت پوشش بهزیستی اردبیل هستند.داده های کمی با استفاده از پرسشنامه استاندارد و از بین نمونه آماری 374 نفری گردآوری شده است.روش تحقیق در رویکرد کیفی تحلیل مضمون است. داده های کیفی به روش مصاحبه نیمه ساختاریافته با 19 نفر گردآوری شده است. تحلیل داده های کمی نشان دهنده تراکم نیازهای اساسی بی پاسخ مانده در جمعیت نمونه است. فقر، بیماری، نگرانی،آرزومندی، عزت طلبی،مغفول ماندن،حذف شدن و تحقیر مضامین پایه استخراج شده هستند که در قالب سه مضمون درماندگی، تکاپو برای گذر از بدن محدود و دیگری تعمیم نیافته سازماندهی شدند. بر پایه یافته های کمی و کیفی برای توصیف جهان زندگی این افراد از مضمون فراگیر «تقلا برای بودن با تنانگی قیدمند» استفاده شد. جهان زندگی انسان دارای معلولیت نه قابل تقلیل به معلولیت است و نه می توان در شناخت جهان زندگی اش از کالبد محدود او غفلت کرد. مواجهه این انسان با نیازهای خود به واسطه تنانگی قیدمندش، تجربه ای ناب از سوژگی است. تجربه ای که شناخت آن می تواند برای شناخت نوع انسان، راهگشا باشد.
جامعه شناسی
محمد شمسی؛ رضا همتی؛ مهدی مالمیر
چکیده
اگرچه همة دولتهای امروزی به یک معنا بوروکراتیک محسوب میشوند، اما تجربه نشان داده است بوروکراسیها در جوامع مختلف کیفیتهای متفاوتی را بروز میدهند. دستیابی به یک بوروکراسی با کیفیت، به ویژه در کشورهای در حال توسعه مستلزم وجود شرایط و زمینههای گوناگون اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی است. پژوهش حاضر با اتکا به رویکرد تطبیقی-کیفی ...
بیشتر
اگرچه همة دولتهای امروزی به یک معنا بوروکراتیک محسوب میشوند، اما تجربه نشان داده است بوروکراسیها در جوامع مختلف کیفیتهای متفاوتی را بروز میدهند. دستیابی به یک بوروکراسی با کیفیت، به ویژه در کشورهای در حال توسعه مستلزم وجود شرایط و زمینههای گوناگون اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی است. پژوهش حاضر با اتکا به رویکرد تطبیقی-کیفی و با بهرهگیری از رهیافت منطق فازی به مطالعه شرایط علی معطوف به کیفیت بورکراسی در میان بیست کشور در حال توسعه جهان پرداخته است. یافتههای پژوهش در بخش آزمون ضرورت و کفایت نشان داد «پاسخگویی»، «شفافیت» و «نظارت» به عنوان مؤلفههای توسعه سیاسی به همراه «اصلاحجویی اداری» شروط کافی برای دستیابی به کیفیت بوروکراسی در کشورهای در حال توسعهاند. «خوداتکایی بوروکراتیک» نیز به عنوان مؤلفه یک دولت باظرفیت شرط لازم برای تحقق این امر است. نتایج آزمون علیت عطفی نیز نشان داد شروط نظارت، جهانیشدن اقتصاد و نبود اقتصاد رانتی در ترکیب با اصلاحجویی اداری یا خوداتکایی بوروکراتیک یک پیکربندی علی قوی برای تحقق کیفیت بوروکراسی است. مقادیر شاخصهای سازگاری و پوشش کل برای این پیکربندی به ترتیب 0/95 و 0/62 بوده است.
جامعه شناسی
علیرضا حدادی
چکیده
سرمایه اجتماعی حاکمیت، معمولاً از طریق پیمایش سنجیده شده، اما در عصر اطلاعات که مردم زیستجهانی مجازی یافتهاند، شبکههای اجتماعی میتواند بهترین نبض آشکارکننده ذهن جمعی کاربران باشد. این مقاله با استفاده از کلاندادههای موجود در فضای مجازی، از چارچوبی نوین برای سنجش سرمایه اجتماعی حاکمیت بهره برده است. روش علوم اجتماعی ...
بیشتر
سرمایه اجتماعی حاکمیت، معمولاً از طریق پیمایش سنجیده شده، اما در عصر اطلاعات که مردم زیستجهانی مجازی یافتهاند، شبکههای اجتماعی میتواند بهترین نبض آشکارکننده ذهن جمعی کاربران باشد. این مقاله با استفاده از کلاندادههای موجود در فضای مجازی، از چارچوبی نوین برای سنجش سرمایه اجتماعی حاکمیت بهره برده است. روش علوم اجتماعی محاسباتی، پنداشت جامعه آماری کاربران شبکههای اجتماعی توئیتر، اینستاگرام و تلگرام را در ۴ مقطع فصلی سال 1401 بررسی کرده و به چالشهای سرمایه اجتماعی حاکمیت در اعتراضات ایران پرداختهاست. نتایج نشان میدهد این شاخص ترکیبی، همزمان با رخدادهای اعتراضی، روند نزولی شدید را طی کرده است و در بازه ۰ تا ۱۰۰، ۱۱.46 درصد از نظر تحلیل احساسات کاهش یافته است. یافتهها با نظریاتی که اعتراضات را بهعنوان سیگنال کاهش اعتماد و ضعف نهادی در عملکرد ارزشهای حاکمیت و نقض قراردادهای اجتماعی صورتبندی میکند، همراستا است. اختلال در زیستجهان، معضل ناکارآمدی ساختاری و تدبیر در وضع بحرانی، ابهام افق امیدوارکننده، کاهش تابآوری عمومی، فعالشدن گسلهای طبقاتی، جنسیتی، قومی و نسلی علیه حاکمیت، بحران طبقه میانجی و جامعه مدنی و کاهش مشارکت، بیاعتباری خیرخواهی مسئولان و استهلاک فرصت ارزشهای مشترک و هویت ملی، هفت چالش سرمایه اجتماعی حاکمیت در ارتباطات با اعتراضات ۱۴۰۱ ایران قلمداد میشوند.
جامعه شناسی
سیاوش قلی پور؛ علیرضا مرادی؛ اسرا الرماحی
چکیده
پدیده خودکشی در کشور به نسبت میانگین جهانی در وضعیت نرمالی قرار دارد؛ اما به نظر میرسد واریانس آن در بین گروههای اجتماعی و به ویژه استانهای کشور بالاست. به طوری که نرخ خودکشی در برخی از استانهای کشور همچون کرمانشاه، لرستان، کهگیلویه و بویراحمد و ایلام بالاتر از نرخ کشوری است. علاوه بر این، میزان گسترش این پدیده در مناطق حاشیهنشین ...
بیشتر
پدیده خودکشی در کشور به نسبت میانگین جهانی در وضعیت نرمالی قرار دارد؛ اما به نظر میرسد واریانس آن در بین گروههای اجتماعی و به ویژه استانهای کشور بالاست. به طوری که نرخ خودکشی در برخی از استانهای کشور همچون کرمانشاه، لرستان، کهگیلویه و بویراحمد و ایلام بالاتر از نرخ کشوری است. علاوه بر این، میزان گسترش این پدیده در مناطق حاشیهنشین بالاتر است و نرخ شیوع آن طی سالهای اخیر چشمگیر بوده است. بر این اساس، پژوهش حاضر به دنبال آن بوده است تا به فهمی در خصوص وضعیت و دلایل خودکشی در محلههای حاشیهنشین شهر کرمانشاه دست یازد. روش پژوهش حاضر ترکیبی و فنون گردآوری داده پرسشنامه و مصاحبه هستند. نتایج نشان میدهند که: 1. از اواسط دهه 40 خورشیدی تا کنون، 34 محله حاشیهنشین در شهر کرمانشاه به وجود آمدهاند که بالغ بر 30 درصد جمعیت شهر را تشکیل میدهند؛ 2. نرخ گرایش به خودکشی در محلات حاشیه-نشین، در سه بعد تفکر، قصد و اقدامات ناموفق خودکشی زیاد است؛ 3. وضعیت یاد شده متأثر از حاشیهنشینی، مشکلات اقتصادی و احساس نابرابری است؛ 4. حمایت اجتماعی به میزان زیادی مانع اصلی و بازدارنده خودکشی در میان افراد است.
جامعه شناسی
محمد عثمان حسین بر؛ اسلم بلوچ زهی
چکیده
پژوهش حاضر میکوشد به این سوال پاسخ دهد که چه عواملی بر تشدید تضاد بین قومی از نگاه بلوچها به عنوان یک گروه اقلیت دخیل هستند؟ بدین منظور، برای پاسخ به این سوال مدل تبیینیای ارائه شده است که با تأسی از چارچوب نظری پژوهش حاضر، تأثیر متغیرهای ارزیابی از سیاستهای قومی دولت، احساس تبعیض، کنش قوممدارانۀ نخبگان قومی و هویتهای ملی، ...
بیشتر
پژوهش حاضر میکوشد به این سوال پاسخ دهد که چه عواملی بر تشدید تضاد بین قومی از نگاه بلوچها به عنوان یک گروه اقلیت دخیل هستند؟ بدین منظور، برای پاسخ به این سوال مدل تبیینیای ارائه شده است که با تأسی از چارچوب نظری پژوهش حاضر، تأثیر متغیرهای ارزیابی از سیاستهای قومی دولت، احساس تبعیض، کنش قوممدارانۀ نخبگان قومی و هویتهای ملی، قومی و مذهبی را تبیین کند. برای جمعآوری دادهها از تکنیک پیمایش با ابزار پرسشنامۀ ساختمند استفاده شد. این دادهها از میان نمونهای به حجم 250 نفر از قوم بلوچ با انتخاب از طریق روش نمونهگیری خوشهای متناسب با حجم به دست آمدند. دادههای گردآوری شده با به کارگیری مدلسازی معادلات ساختاری مورد تحلیل قرار گرفتند. نتایج پژوهش نشان داد از نگاه بلوچها، عامل ارزیابی از سیاستهای قومی دولت(0.63**)، ارزیابی از کنش قوم-مدارانۀ نخبگان قومی(0.38**)، احساس تبعیض(0.27**)، هویت ملی(0.52-**)، هویت مذهبی(0.41**) و هویت قومی(0.34**) اثر معناداری بر تضاد بین قومی دارند. علاوه بر این، از میان کلیۀ متغیرهای معنادار، متغیر ارزیابی از سیاستهای قومی دولت بیشترین تاثیر و متغیر احساس تبعیض کمترین اثر را بر تضاد بین قومی از نگاه بلوچها داشتهاند.
جامعه شناسی
مهدی اعتمادیفرد؛ آلاء نجمی
چکیده
در ایران معاصر، زیست تراجنسیتی در وضعیت پارادوکسیکالِ «پذیرش قانونی» و «طرد اجتماعی» گرفتار شده است. سلطهی نگاه پزشکیـحقوقی، شکافی عمیق میان «دانش رسمی» (مبتنی بر آسیبشناسی) و «تجربهی زیستهی افراد» ایجاد کرده است؛ لذا پژوهش حاضر با هدف واکاوی چگونگی برساختِ اجتماعی فرایند گذار در این شکاف، به دنبال ...
بیشتر
در ایران معاصر، زیست تراجنسیتی در وضعیت پارادوکسیکالِ «پذیرش قانونی» و «طرد اجتماعی» گرفتار شده است. سلطهی نگاه پزشکیـحقوقی، شکافی عمیق میان «دانش رسمی» (مبتنی بر آسیبشناسی) و «تجربهی زیستهی افراد» ایجاد کرده است؛ لذا پژوهش حاضر با هدف واکاوی چگونگی برساختِ اجتماعی فرایند گذار در این شکاف، به دنبال فهم شیوههای روایت و تجربه این مسیر توسط کنشگران است. این مطالعه در چارچوب «برساختگرایی انتقادی» و با روش کیفی دومرحلهای سامان یافته است: نخست، تحلیل مضمونِ بیش از ۱۰۰ ساعت پادکست فارسی (بهعنوان بایگانی عمومی) و دوم، اتنوگرافی مشارکتی در اصفهان که بر ۸۰ ساعت مصاحبه عمیق با ۱۵ فرد تراجنسیتی و ۵ متخصص استوار است. یافتهها حاکی از آن است که در حالی که خودروایتگریهای عمومی، فرایند گذار را در مدلی خطی و پنجمرحلهای (گسست، ترجمه و نامگذاری، چانهزنی نهادی، همسازی موقت، بازآفرینی) صورتبندی میکنند، شواهد میدانی نشان میدهد که واقعیت زیسته در عمل نه مسیری خطی، بلکه وضعیتی از «تعلیق ساختاری مداوم» است. نهایتاً با تکیه بر کنش متقابل نمادین انتقادی، استدلال میشود که مدل خطیِ پادکستها، در واقع تقلای نمادینِ سوژه برای نظمبخشی به آشوبِ وضعیت تعلیق و دستیابی به «خوانایی» است؛ تلاشی که ازقضا، ناخواسته به بازتولیدِ منطقِ خطیِ مطلوبِ نهادهای رسمی نیز منتهی میشود.
جامعه شناسی
سید اسماعیل مسعودی؛ محمد تقی ایمان؛ حسین عباسی
چکیده
پیتر برگر از جامعهشناسان شاخص معاصر با ارائه نظریه «ساخت اجتماعی واقعیت»، یک نظریه اجتماعی جدید در قرن بیستم ارائه داد؛«چرخش زبانی» نیز به عنوان یکی از جنبشهای فکریِ این قرن شناخته میشود. این مقاله به دنبال تحلیل این مسئله است که آیا نظریه اجتماعی ارائه شده توسط پیتر برگر، ذیل جنبش فکری چرخش زبانی قرار میگیرد. از ...
بیشتر
پیتر برگر از جامعهشناسان شاخص معاصر با ارائه نظریه «ساخت اجتماعی واقعیت»، یک نظریه اجتماعی جدید در قرن بیستم ارائه داد؛«چرخش زبانی» نیز به عنوان یکی از جنبشهای فکریِ این قرن شناخته میشود. این مقاله به دنبال تحلیل این مسئله است که آیا نظریه اجتماعی ارائه شده توسط پیتر برگر، ذیل جنبش فکری چرخش زبانی قرار میگیرد. از همینرو،با استفاده از روش اسنادی و با تفسیر دادههای متنی برگر و اندیشمندان دیگر، در ابتدا ضمن تشریح اصطلاح چرخش زبانی در فلسفه و جامعهشناسی، جایگاه زبان در جامعهشناسی دورکیم و وبر بررسی شد و سپس با آراء برگر مقایسه گردید.نتایج حاصله نشان میدهد با آنکه برگر از اصطلاح چرخش زبانی در آثار خویش استفاده نکرده؛اما با فراروی از نظریه دورکیم و وبر – بهعنوان اصلیترین پایههای نظریه اجتماعی خویش – و مبتنی بر چرخش در جامعهشناسی شناخت، رویکرد چرخش زبانی را پذیرفته و نظریه خویش را ساخته است. علاوهبراین، چگونگی ابتنای نظریه اجتماعی برگر بر رویکرد چرخش زبانی،یا آنچه خود برگر «جامعهشناسی زبان» مینامد با استنتاج هفت عنصر مفهومی مورد تحلیل قرارگرفته؛ سپس ارتباط مفهومی این عناصر با «زندگی روزمره» نیز مشخص شده و در نهایت الزامات «ساختارِ زبانیِ زندگی روزمره» برای تحقیقات اجتماعی در ایران مورد اشاره قرار گرفته است.
جامعه شناسی
یزدان کریمی منجرموئی؛ سیدعلیرضا افشانی؛ علی روحانی؛ محمد مبارکی؛ احمد کلاته ساداتی
چکیده
پژوهش حاضر با هدف واکاوی تجربه سوگ در خانوادههای اهداکننده عضو انجام شد. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با روش پدیدارشناسی استعلایی موستاکاس انجام شده است. نمونه مورد مطالعه شامل 17 خانواده اهداکننده عضو است که به شیوه نمونهگیری هدفمند و معیار به عنوان نمونه انتخاب شدند. برای گردآوری اطلاعات از مصاحبه عمیق استفاده شده است. دادههای ...
بیشتر
پژوهش حاضر با هدف واکاوی تجربه سوگ در خانوادههای اهداکننده عضو انجام شد. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با روش پدیدارشناسی استعلایی موستاکاس انجام شده است. نمونه مورد مطالعه شامل 17 خانواده اهداکننده عضو است که به شیوه نمونهگیری هدفمند و معیار به عنوان نمونه انتخاب شدند. برای گردآوری اطلاعات از مصاحبه عمیق استفاده شده است. دادههای گردآوری شده در قالب دو مضمون اصلی و شش خرده مضمون تحلیل شدند. مضامین اصلی و خرده مضمونها عبارتنداز: سوگ (سوگ عادی، سوگ روانتنانه و سوگ پیچیده) و خودمدیریتی سوگ (خودکنترلی هیجان، خودمراقبتی معنوی، زندهانگاری، همذاتپنداری خانواده، تجلیلدرمانی و حمایت خانوده). نتایج نشان داد که سوگ فرایندی پیچیده است و خانوادههای اهداکننده عضو، در سطوح مختلفی آن را تجربه کردهاند و این سطوح متفاوت پیامدهای جسمی و روانی متفاوتی بر اعضای خانواده داشته است. خانوادههای اهداکننده نیز در جهت مدیریت سوگ با توسل به معنویات و ابراز همدلی و همدردی با سایر خانوادهها و کنترل احساسات و عواطف خود و همچنین حمایتهای عاطفی خانوادههای خود و دریافت بازخوردهای مثبت و شرکت در مراسم جشن و قدردانی توانستند سوگ خود را مدیریت کنند.
جامعه شناسی
زهرا ابراهیمی آذر؛ محمدسالار کسرایی
چکیده
فضایی که وب2 در اختیارکاربران اینترنت قرار میدهد، فضایی برای تعامل و مشارکت است که امکان کنشگری و در نتیجه رقابت بر سر تثبیت معانی و کشمکش گفتمانی را فراهم میسازد. پژوهش حاضر نیز بر روی شبکۀ اجتماعی اینستاگرام متمرکز است. هدف از پژوهش، بررسی نحوۀ شکلگیری نظامهای معنایی گفتمانهای کنشگران سیاسی در این شبکه بوده است. برای این ...
بیشتر
فضایی که وب2 در اختیارکاربران اینترنت قرار میدهد، فضایی برای تعامل و مشارکت است که امکان کنشگری و در نتیجه رقابت بر سر تثبیت معانی و کشمکش گفتمانی را فراهم میسازد. پژوهش حاضر نیز بر روی شبکۀ اجتماعی اینستاگرام متمرکز است. هدف از پژوهش، بررسی نحوۀ شکلگیری نظامهای معنایی گفتمانهای کنشگران سیاسی در این شبکه بوده است. برای این منظور روش تحلیل گفتمان با رویکرد لاکلائو و موف اتخاذ شد. جمعیت پژوهش، پستهای کنشگران در سال 1401 است و نمونهگیری به روش غیرتصادفی و هدفمند انجام گرفت. نمونهها 10 نفر از کنشگرانیاند که در بخش بیوگرافی صفحۀ خود مدعی کنشگری در حوزۀ مشخصیاند و در کمپینی هدفمند شرکت داشتهاند. متن این پژوهش، پستهای کنشگران و شرح زیر آنان بود که به روش مقولهبندی دادهها و سپس مفصلبندی فرامتن تحلیل شد. نتایج این پژوهش حاکی از آن بود که دو گفتمان مشروطهخواهی و جمهوریخواهی با دال مرکزی «حکومت مشروطه» و «جمهوری سکولار» گفتمانهای اصلی کنشگران حاضر در اینستاگرام کاربران ایرانیاند که دو خردهگفتمان اتحادخواهی و تحولخواهی با دال مرکزی «اتحاد» و «توسعه» حایل آنان قرار دارند. کنشگری سیاسی با نزاع بر سر معانی آزادی، دموکراسی، مسئلۀ زنان، سیستم حکومتی بدیل، یکپارچگی در مقابل تکثر، اتحاد، تحول و اصلاحات در جریان است.
جامعه شناسی
علی یعقوبی چوبری
چکیده
هدف اصلی این مطالعه بررسی مفاهیم، ترجمۀ آثار و فهم زیملی در ایران است. برمبنای یافتههای تحقیق در دورۀ اول که مقارن با تأسیس دانشگاه تهران و رشتۀ جامعهشناسی است نه تنها زیمل در ایران مورد توجه نبود بلکه در جوامع غربی نیز چندان جایگاهی جدی نداشت. در دورۀ دوم، با تأسیس مؤسسۀ تحقیقات اجتماعی در سال ۱۳۳۷، زیمل نزد جریانهای مسلط جامعهشناسی ...
بیشتر
هدف اصلی این مطالعه بررسی مفاهیم، ترجمۀ آثار و فهم زیملی در ایران است. برمبنای یافتههای تحقیق در دورۀ اول که مقارن با تأسیس دانشگاه تهران و رشتۀ جامعهشناسی است نه تنها زیمل در ایران مورد توجه نبود بلکه در جوامع غربی نیز چندان جایگاهی جدی نداشت. در دورۀ دوم، با تأسیس مؤسسۀ تحقیقات اجتماعی در سال ۱۳۳۷، زیمل نزد جریانهای مسلط جامعهشناسی ایران ــ شامل پوزیتیویستها و چپگرایان ــ جایگاهی حاشیهای یافت و تصویری مبهم از او در فضای علمی کشور شکل گرفت. در دورۀ سوم مقاومت علیه جامعهشناسی در ایران شکل گرفت و مخاطب اصلی آن طبقات محروم جامعه بود و در مقایسه با دورۀ قبل تفاوت محسوسی وجود نداشت. در مرحله چهارم و در دهۀ هفتاد اتفاقات مهمی در عرصۀ داخلی و بینالمللی رخ داد. جامعه پساانقلابی گذار از جامعه انقلابی به جامعه مصرفی بود. مفهوم سبک زندگی درکانون اصلیِ مطالعات علوم انسانی و اجتماعی قرار گرفت و مفاهیم و آثار بیشتری از زیمل در ایران ترجمه و تألیف شدند.
جامعه شناسی
احمد رضا (سمکو) برزیده؛ محمد تقی کرمی؛ محمد ملاعباسی
چکیده
این پژوهش به بررسی چرخش در نظم حقوقی ایران در دورة صفویه میپردازد؛ دورهای که در آن، مرجعیت حقوقی از ساختار سلطانی و دیوانی به سوی نظمی فقاهتی و فقهمحور منتقل شد. برخلاف رویکردهای توصیفی یا تکعاملی که این تحول را صرفاً ناشی از پیوند میان دولت صفوی و علمای شیعه دانستهاند، این تحقیق با اتکا به چارچوب مفهومی تلفیقی، شامل نظریه ...
بیشتر
این پژوهش به بررسی چرخش در نظم حقوقی ایران در دورة صفویه میپردازد؛ دورهای که در آن، مرجعیت حقوقی از ساختار سلطانی و دیوانی به سوی نظمی فقاهتی و فقهمحور منتقل شد. برخلاف رویکردهای توصیفی یا تکعاملی که این تحول را صرفاً ناشی از پیوند میان دولت صفوی و علمای شیعه دانستهاند، این تحقیق با اتکا به چارچوب مفهومی تلفیقی، شامل نظریه قواعد ثانویه هربرت هارت، تحلیل مشروعیت در اندیشه ماکس وبر، و نظریه میدان حقوقی پیر بوردیو، میکوشد این دگرگونی را بهمثابه بازآرایی نیروهای اجتماعی، نهادهای حقوقی، و سازوکارهای مشروعیت تحلیل کند. تحلیل منابع تاریخی، فرمانهای سلطنتی و ساختار نهادی دوره صفوی نشان میدهد که این چرخش، نتیجه انتقال تدریجی سرمایه نمادین و اقتدار حقوقی از سلطنت به فقه اجتهادی بوده و در نهایت، به تثبیت الگویی از نظم حقوقی انجامید که آثار آن در نظام حقوقی معاصر ایران نیز قابل پیگیری است. این پژوهش با صورتبندی مسئله در سطح قواعد، مشروعیت و میدان، تبیینی چندساحتی از این تحول ارائه میکند و از این طریق، فراتر از مطالعات پیشین به فهم ریشههای تاریخی نهاد فقه در قانون رسمی ایران یاری میرساند.
جامعه شناسی
روح الله اسلامی؛ علی انتظاری
چکیده
چکیدهاز خلال مطالعه زمینه اجتماعی تکوین نظام حقوق جدید ایران و تلاش برای کاربست رویکرد جامعهشناسی حقوق دورکیم، این درک نظری آشکار میشود که بیان مسأله اجتماعی قانون در ایران با تاکید بر مفهوم آنومی و تلقی از وضعیت چونان آسیب و بیماری با رویکرد نظری دورکیم نسبت به حقوق ناسازگار است. در مقاله حاضر برای عبور از این ناسازگاری نظری، ...
بیشتر
چکیدهاز خلال مطالعه زمینه اجتماعی تکوین نظام حقوق جدید ایران و تلاش برای کاربست رویکرد جامعهشناسی حقوق دورکیم، این درک نظری آشکار میشود که بیان مسأله اجتماعی قانون در ایران با تاکید بر مفهوم آنومی و تلقی از وضعیت چونان آسیب و بیماری با رویکرد نظری دورکیم نسبت به حقوق ناسازگار است. در مقاله حاضر برای عبور از این ناسازگاری نظری، ضمن معرفی قواعد تشخیص بیماری و سلامت اجتماع نزد دورکیم، برای ارزیابی وضعیت از منظر جامعهشناسی حقوق سه معیار شناسایی میشود: 1) میزانی از عدم رعایت قانون، بهنجار و نیز ضروری و سودمند است؛ 2) دولت در وضع قانون، کارگزار وجدان جمعی است و وضع قانون برآمده از وجدان جمعی بهنجار است؛ و 3) قواعد هنجاری در وجدان جمعی بههمپیوسته است و پیوند قانون وضعی با دیگر قواعد هنجاری در منظومه نظارت اجتماعی بهنجار است. سپس به روش تحلیل مضمون، تحقیقات پیشین مرتبط با رعایت قانون در ایران، و همچنین تحقیقات پیشین مرتبط با تغییرات زمینه اجتماعی قانون بررسی شده و مشاهده میشود که وجود انواع سهگانه عدم رعایت قانون وضعی را نمیتوان نابهنجار دانست. پس اگر شواهد عدم رعایت قانون را چونان نشانه سلامت اجتماع تفسیر کنیم آنگاه میتوان با شناسایی عوامل مؤثر بر بروز هر کدام از انواع عدم رعایت قانون، ضمن عبور از بیان عوامل کلی (به عنوان مثال دستهبندی رایج عوامل پنجگانه فردی، اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی) پیشنهادها و توصیههای سیاستی مشخص برای اصلاح قانون مشخص به قانونگذاران ارائه داد. دستاورد این مقاله مسیری است که با نشان دادن وضعیت سلامت اجتماع برای انجام مطالعات تجربی جامعهشناسی حقوق ایران در آینده هموار شده است و از این طریق میتوانیم بیماریهای احتمالی را تشخیص داده و برای درمان آنها بکوشیم.واژههای کلیدی: رعایت قانون، بیهنجاری، نظارت اجتماعی، سلامت اجتماع، و جامعهشناسی حقوق.
جامعه شناسی
سیاوش قلی پور؛ نادر امیری؛ زیبا احمدی
چکیده
این مقاله فرآیند برساخت معنا در محله جعفرآباد در کلانشهر کرمانشاه را بررسی میکند. چهارچوب نظری پژوهش مبتنی بر آرای راب شیلدز در باب «فضاسازی اجتماعی» است. روش پژوهش مردمنگاری و فنون گردآوری دادهها شامل مصاحبه و مشاهده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که فقر تأسیسات زیرساختی و خدماتیِ محله به همراه فعالیتهای گوناگون ...
بیشتر
این مقاله فرآیند برساخت معنا در محله جعفرآباد در کلانشهر کرمانشاه را بررسی میکند. چهارچوب نظری پژوهش مبتنی بر آرای راب شیلدز در باب «فضاسازی اجتماعی» است. روش پژوهش مردمنگاری و فنون گردآوری دادهها شامل مصاحبه و مشاهده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که فقر تأسیسات زیرساختی و خدماتیِ محله به همراه فعالیتهای گوناگون اهالی در زندگی روزمره سبب نوعی «فضاسازی اجتماعی» پیرامون محله شده است که ایماژههای متعددی آن را پشتیبانی میکنند. 1. مواجهه جعفرآبادیها با لاتها در ابتدای شکلگیری محله سبب برساخت اسطوره-فضای «تهور» و «شجاعت» در محله شد؛ 2. نزاعهای دسته جمعی مکرر به مرور مفهوم «خشونت» را نیز بدان اضافه کرد. 3. کمبود فضاهای عمومی به همراه کوچه نشینی زنان، سبب ظهور ایماژه «روستایی» در محله شد. 4. در چهار دهۀ اخیر اقتصاد پویا و خودبنیادی در حوزۀ ضایعات، فروش دام و فروش مرغ در محله پا گرفتند که به لحاظ ریختشناسی چهره محله را نازیبا کردند. بنابراین به مرور معانیِ محلۀ «خودبنیاد و پویا»، «آشفتگی منظر»، مردمان «سختکوش» و «خدمات ارزان و در دسترس» و «بهداشت ناکافی» در برخی معابر تجاری نیز به شبکه معانی قبلی اضافه گردید.
جامعه شناسی
میثم شمسی گوشکی؛ وحید شالچی؛ محمدتقی کرمی قهی
چکیده
قرائت پرنفوذی از تاریخ مشروطه ارائه شده که به موجب آن مشروطیت برابر عدالتطلبی، آزادیخواهی، قانونخواهی قلمداد شده است. بسیاری تاریخنگاران اندیشه نیز تحولات این دوره تاریخی را با مقوله بحران هویت توضیح میدهند. پژوهش حاضر در تمایز از این بینشها، با کاربست روش دیرینهشناسانه و تبارشناسنه میشل فوکو، دو رخداد بزرگ جنگهای ...
بیشتر
قرائت پرنفوذی از تاریخ مشروطه ارائه شده که به موجب آن مشروطیت برابر عدالتطلبی، آزادیخواهی، قانونخواهی قلمداد شده است. بسیاری تاریخنگاران اندیشه نیز تحولات این دوره تاریخی را با مقوله بحران هویت توضیح میدهند. پژوهش حاضر در تمایز از این بینشها، با کاربست روش دیرینهشناسانه و تبارشناسنه میشل فوکو، دو رخداد بزرگ جنگهای ایران و روس و گسترش بیماریهای مسری و مرگآور وبا و طاعون را بدل به مسئله کرده و به زمینهای پرداخته است که ذیل آن گفتمان سیاسی حاکم و نظم معنایی و نمادین مستقر در جامعه فروپاشید. چنین تبیینی از سویی با مقولات و تبیینهای هویتی همخوان نیست؛ از سویی دیگر با بررسی رسالات روشنفکران قاجاری این نتیجه حاصل آمد که نه عدالتطلبی و نه آزادیخواهی دالهای مرکزی گفتمان مشروطه نبوده و اینها دالهای شناوری هستند که به خدمت دال مرکزی در میآیند که همانا «انتظام دولت» است. یافتههای پژوهش بیانگر این هستند که مشروطهخواهی بیش از آنکه گفتاری در رهایی و آزادی باشد گفتاری در نظم است و خواهان دولتی است که بتواند بیش از پیش بر مردم حکومت کند و وجوه متعدد زیست آنها را رصد نماید. دولتی که بیشتر به مردم شکل دهد تا بهتر به خدمت دولت درآیند.
جامعه شناسی
علیرضا حدادی
چکیده
سرمایه اجتماعی از مفاهیم بنیادی علوم اجتماعی است، که سنجش آن میتواند وضعیت کلی پیوندهای مهم در جوامع را تعیین کند. مقاله حاضر با بهرهگیری از فراتحلیل پیمایشهای سرمایه اجتماعی بهلحاظ مفهومی و روششناختی و فراتحلیل ادبیات نظری و تحلیل خبرگانی، چارچوبی برای سنجش سرمایه اجتماعی حاوی سه رکن، هشت معرف و چهل شاخص ارائه میدهد. همچنین ...
بیشتر
سرمایه اجتماعی از مفاهیم بنیادی علوم اجتماعی است، که سنجش آن میتواند وضعیت کلی پیوندهای مهم در جوامع را تعیین کند. مقاله حاضر با بهرهگیری از فراتحلیل پیمایشهای سرمایه اجتماعی بهلحاظ مفهومی و روششناختی و فراتحلیل ادبیات نظری و تحلیل خبرگانی، چارچوبی برای سنجش سرمایه اجتماعی حاوی سه رکن، هشت معرف و چهل شاخص ارائه میدهد. همچنین منطق رسیدن به مقدار سرمایه اجتماعی از بین متغیرهای متکثر که مبتنیبر روش استقرایی است، توضیح داده میشود. این مقاله با بهرهگیری از دیدگاه متفکران و صاحبنظران این عرصه، به جای مدل مرسوم سه سطحی خرد، میانه و کلان، بر سنجش سرمایه اجتماعی حاکمیت متمرکز شده و سه رکن «اعتماد اجتماعی»، «نکویی رابطه دولتملت» و «مشارکت سیاسی عمومی» را بهعنوان مهمترین عناصر سنجش آن معرفی کرده است. این ارکان در ارتباط دولت و ملت بازتعریف شده و برای حاکمیت نظامهای سیاسی اختصاصیسازی شده است. با توجه به حضور بیواسطه مردم در فضای مجازی میتوان این الگو را غیرمستقیم و از طریق ردپای شبکهای افراد پایش کرد. لذا هریک از ارکان، معرفها و شاخصها با وزندهی نظری و زمینهای در محاسبه میزان سرمایه اجتماعی نهایی اثرگذار میشود. این مقیاس، ابزاری قابل استفاده برای سنجش سرمایه اجتماعی حاکمیت و احساسات کاربران در فضای مجازی است.
جامعه شناسی
محمد امیرپناهی؛ فاطمه نامیان
چکیده
تاکنون پژوهشهای متعددی در ارتباط با احساس امنیت اجتماعی به انجام رسیده است؛ اما یافتههای بهدستآمده در این حوزه پراکنده، منفرد، متنوع و بدون ارتباط باهم است.به علاوه بسیاری از مطالعات تنها به یک یا دو عامل مؤثر بر احساس امنیت پرداختهاند و عوامل دیگر را نادیده گرفتهاند. نظر به اهمیت چنین مسئلهای بهمنظور جمعبندی و ...
بیشتر
تاکنون پژوهشهای متعددی در ارتباط با احساس امنیت اجتماعی به انجام رسیده است؛ اما یافتههای بهدستآمده در این حوزه پراکنده، منفرد، متنوع و بدون ارتباط باهم است.به علاوه بسیاری از مطالعات تنها به یک یا دو عامل مؤثر بر احساس امنیت پرداختهاند و عوامل دیگر را نادیده گرفتهاند. نظر به اهمیت چنین مسئلهای بهمنظور جمعبندی و همسو کردن نتایج پژوهشها، تلاش شده است به این پرسش پاسخ داده شود که بهطورکلی چه عوامل جامعهشناختی موثر بر احساس امنیت اجتماعی زنان کدامند و این عوامل به چه میزان آن را تبیین کرده است. مکانیسم اجرای پژوهش، فراتحلیل کمی با استفاده از نرمافزار CMA2 است. هدف این روش، انسجامبخشی، مرور نظاممند و یکدستسازی مطالعات صورتگرفته در یک حوزه معین پژوهشی است. جامعه آماری آن نیز 25 پژوهش انجامشده در دهه 1390 بهدلیل داشتن شرایط آماری مورداستفاده در تحقیق، باهدف ترکیب و شناسایی میزان تأثیر متغیرها بوده است. یافتههای پژوهش حاکی از این است که احساس امنیت اجتماعی زنان بهعنوان متغیر وابسته اصلی تأثیرپذیر از متغیرهایی نظیر استفاده از رسانههای جمعی، اعتماد اجتماعی، سرمایه فرهنگی، انسجام اجتماعی، مشارکت اجتماعی، فقر و فرودستی زنان است و هر متغیر توانسته است سهمی از تغییرات ایجادشده در امنیت زنان را تبیین نماید.
