نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار جامعه‌شناسی، گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

2 استادیار جامعه‌شناسی، گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

3 کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی، گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

چکیده

این مقاله فرآیند برساخت معنا در محله جعفرآباد در کلانشهر کرمانشاه را بررسی می‌کند. چهارچوب نظری پژوهش مبتنی بر آرای راب شیلدز در باب «فضاسازی اجتماعی» است. روش پژوهش مردم‌نگاری و فنون گردآوری داده‌ها شامل مصاحبه و مشاهده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که فقر تأسیسات زیرساختی و خدماتیِ محله به همراه فعالیت‌های گوناگون اهالی در زندگی روزمره سبب نوعی «فضاسازی اجتماعی» پیرامون محله شده است که ایماژه‌های متعددی آن را پشتیبانی می‌کنند. 1. مواجهه جعفرآبادی‌ها با لات‌ها در ابتدای شکل‌گیری محله سبب برساخت اسطوره-فضای «تهور» و «شجاعت» در محله شد؛ 2. نزاع‌های دسته جمعی مکرر به مرور مفهوم «خشونت» را نیز بدان اضافه کرد. 3. کمبود فضاهای عمومی به همراه کوچه نشینی زنان، سبب ظهور ایماژه‌ «روستایی» در محله شد. 4. در چهار دهۀ اخیر اقتصاد پویا و خودبنیادی در حوزۀ ضایعات، فروش دام و فروش مرغ در محله پا گرفتند که به لحاظ ریخت‌شناسی چهره محله را نازیبا کردند. بنابراین به مرور معانیِ محلۀ «خودبنیاد و پویا»، «آشفتگی منظر»، مردمان «سختکوش» و «خدمات ارزان و در دسترس» و «بهداشت ناکافی» در برخی معابر تجاری نیز به شبکه معانی قبلی اضافه گردید.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Constructing meaning around Jafarabad neighborhood

نویسندگان [English]

  • siavash gholipoor 1
  • nader amiri 2
  • ziba ahmadi 3

1 Associate Professor, Department of Sociology, Faculty of Social Sciences, Razi University, Kermanshah, Iran.

2 Assistant Professor, Department of Sociology, Faculty of Social Sciences, Razi University, Kermanshah, Iran.

3 M. A Student in Sociology, Department of Sociology, Faculty of Social Sciences, Razi University, Kermanshah, Iran.

چکیده [English]

This article examines the process of construction of meaning in Jafarabad neighborhood in Kermanshah metropolis. The theoretical framework of the research is based on the opinions of Rob Shields about ‘social spatialization’. The research method is ethnography and data collection techniques include interview and observation. The findings of the research show that the poverty of the infrastructure and service facilities of the neighborhood along with the various activities of the residents in their everyday life has caused a kind of ‘social spatialization’ around the neighborhood, which is supported by many images. 1. The Jafarabad peoples' encounter with the Lats at the beginning of the formation of the neighborhood led to the creation of the myth-space of "Bravery" and "Courage" in the neighborhood; 2. Repeated mass fights gradually added the concept of "violence" to it; 3. The lack of public spaces, along with women living in alleys, caused the emergence of a "rural" image in the neighborhood; 4. In the last four decades, a dynamic and self-sustaining economy in the field of waste, livestock sales and chicken sales started in the neighborhood, which made the face of the neighborhood ugly in terms of morphology. ".

کلیدواژه‌ها [English]

  • "ایماژه"
  • "جعفرآباد"
  • "خشونت"
  • "فضاسازی اجتماعی"
  • "کرمانشاه"
  • "نزاع‌های دسته جمعی"
ایزدی جیران، اصغر. (۱۴۰۱)، «حاشیه‌نشینان و پناهگاه مواد: کاوشی قوم‌نگارانه در یک جامعۀ حاشیه‌ای در کرمانشاه»، در روایت‌هایی از زندگی حاشیه‌نشینان در ایران، به کوشش محمد یزدانی‌نسب و رضا تسلیمی تهرانی، تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
آمایش سرزمین. (1396)، نظام شهری، سازمان برنامه و توسعه استان کرمانشاه.
جمشیدی، علیرضا، داوود جمینی، معصومه جمشیدی و رامین چراغی. (۱۳۹۲)، «اسکان غیررسمی، اولویت‌بندی چالش‌های محله‌ی جعفرآباد شهر کرمانشاه»، پژوهش‌های جغرافیای انسانی، دوره ۴۵، شماره ۴: ۲۴۲-۲۲۱.
خاتم، اعظم. (1381)، سهم مردم، سهم دولت در طرح توانمندسازی و بهسازی محله، تجربه جعفرآباد کرمانشاه، هفت‌شهر، دوره 1، شماره 9 و 10: 42-33.
خاتم، اعظم. (1391)، «فقر شهری و سیاست جناحی در ایران: نمونه جعفرآباد»، در گفتگو، شماره ۶۱: ۱۳۲-۱۱۷.
دوسرتو، میشل. (1382)، «قدم زدن در شهر»، ترجمه شهریار وقفی‌پور، در مطالعات فرهنگی به ویراستاری سایمون دورینگ، تهران، انتشارات تلخون.
قلی پور، سیاوش؛ علی کاظمی و مصطفی رضایی. (۱۳۹۳)، «بازگشت طردشدگان ظهور سکونتگاه‌های غیررسمی در کرمانشاه»، مطالعات جامعه‌شناختی، دوره ۲۱، شماره یک: ۸۷-۶۳.
قلی‌پور سیاوش. (1400)، کوچروی در زاگرس میانی، مطالعات جامعه‌شناختی، دوره 28، شماره 2: 183-157.
قلی‌پور، سیاوش. (1391)، تولید اجتماعی فضای شهری: مطالعه موردی، شهر کرمانشاه، رساله دکتری، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران.
قلی‌پور، سیاوش؛ رستمپور، روناک و ابراهیمی، عفت. (1400)، انسان‌شناسی اعیانی‌سازی در محلع فیض‌آباد، پژوهش‌های انسان‌شناسی ایران، دوره 11، شماره 1: 250-229.
گلنام، ناصر. (1361)، «مختصری درباره حاشیه نشینان کرمانشاه (باختران)»، تهران، چاپ شقایق.
مارچسیون، جولیان. (1392)، مردم‌نگاری: طراحی، هدایت و ارائه‌ی تحقیق، ترجمه: سید قاسم حسنی، تهران، نشر جامعه‌شناسان.
مشاور تدبیر شهر. (۱۳۸۲)، گزارش امکان سنجی طرح توانمندسازی اسکان غیررسمی کرمانشاه، وزارت مسکن و شهرسازی.
نقدی، اسدلله، صادق زارع. (1391)، «حاشیه‌نشینی به مثابه آپاندیست شهری (مورد مطالعه: جعفرآباد- کرمانشاه)»، فصلنامه علمی - تخصصی برنامه‌ریزی منطقه‌ای، سال دوم، شماره ۵: ۸۱-۶۵.