تحلیل گفتمان خوشبختی طی دو دهه اخیر در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 دانشیار جامعه شناسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

چکیده

در این پژوهش کوشیده­ایم تا با استفاده از آراء اندیشمندانی چون ویلیام دیویس ، سارا احمد و سام بینکلی در باب گسترش درک و تلقی جدیدی از خوشبختی و به روش تحلیل گفتمان فرکلاف، ویژگی­های گفتمان خوشبختی در ایران را بررسی نماییم. از این رو، شماره­های مختلف نشریه­ی موفقیت در سی­سال گذشته را در سه سطحِ توصیف، تفسیر و تبیین مورد بررسی قرار دادیم. در سطح توصیف، دریافتیم که واژگان و مفاهیم پرکاربردی مانند «خوشبختی»، «موفقیت»، «استرس»، «آرامش» و مانند آن در دوسته­ی مثبت/ منفی به­کار می­روند. همچنین از استعاره­هایی چون «راز»، «گام»، «راه» و مانند آن در این متون که ساختی یک­طرفه و موعظه­گون دارند، استفاده می­شود. در سطح تفسیر، به این نتیجه رسیدیم که انسان در این گفتمان به ذهن و انرژی، فروکاسته شده و نسبت میان او و جهان از خلال ترکیب منحصربه­فردی از گفتمان­های علمی مانند روانشناسی و فیزیک همراه با رویکردی شبه دینی – عرفانی توضیح داده می­شود. در سطح تبیین نیز، گسترش اقتصاد مبتنی بر بازار و رشد طبقه­ی متوسط از یک سو و عالم­گیر­شدنِ مدرنیته و به تبع آن پیداییِ  «خود» در معنای مدرن آن و «نظام­های تخصصی» را به عنوان علل اصلی رواج این گفتمان در ایران یافتیم.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Discourse Analysis of Happiness

نویسندگان [English]

  • Rabee Ali 1
  • Saeedeh Amini 2
  • Ahmad Ghiyasvand 2
1 MA of Sociology, Allameh Tabataba'i University,Tehran, Iran
2 Associate Professor of Sociology, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran
چکیده [English]

در چند دهه‌ی اخیر استفاده از واژگان ِ«خوشبختی» و «موفقیت» آنچنان گسترده شده که توجه بسیاری از متفکرین معاصر را برانگیخته است. در مقاله حاضر کوشیده‌ایم تا با استفاده از آراء دیویس، سارا احمد و بینکلی که نسبت به درک و تلقی جدید از خوشبختی واکنش نشان داده‌اند و به روش تحلیل گفتمان فرکلاف، ویژگی‌های گفتمان خوشبختی طی دو دهه اخیر در ایران را بررسی نماییم. از این رو، شماره‌های مختلف نشریه‌ی موفقیت در سی‌سال گذشته را مورد بررسی قرار دادیم. در بخش توصیف، به این نتیجه رسیدیم که واژگان و مفاهیم پرکاربرد مانند «خوشبختی»، «موفقیت»، «استرس»، «آرامش»، «شادی» و مانند آن در دوسته‌ی مثبت/ منفی به‌کار می‌روند . در بخش تفسیر به این نتیجه رسیدیم که انسان به ذهن و انرژی، فروکاسته شده و نسبت میان او و جهان از خلال ترکیب منحصربه‌فردی از گفتمان‌های علمی مانند روانشناسی، فیزیک همراه با رویکردی شبه دینی – عرفانی توضیح داده می‌شود. در بخش سوم نیز، گسترش اقتصاد مبتنی بر بازار و رشد طبقه‌ی متوسط از یک سو و عالم‌گیر‌شدنِ مدرنیته و به تبع آن پیداییِ «خود» در معنای مدرن آن و «نظام‌های تخصصی» را به عنوان علل اصلی رواج این گفتمان در ایران یافتیم.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "success"
  • "discourse Analysis"
  • "Neo liberalism"
  • "Reflexivity"
  • "Industry of Happiness"