نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• ایوب منتی ¹
• طاها عشایری ²
• حسین محسنی ³

¹ استادیار مطالعات منطقه ای گروه حقوق و علوم سیاسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران.

² دانشیارگروه جامعه‌شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

³ دانش‌آموخته دکتری علوم سیاسی و استاد مدعو دانشگاه ایلام، ایلام ایران.

چکیده

هویت قومی، حس تعلق به گروهی مبتنی بر نسب خویشاوندی، زبان و فرهنگ مشترک، حافظه تاریخی و آداب و رسوم متمایز است و تعلق افراطی به آن می‌تواند مانع شکل‌گیری سرمایه اجتماعی ملی شود. پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر تعلق به هویت قومی در ایران، به فراتحلیل تحقیقات جامعه‌شناختی انجام‌شده در این حوزه پرداخته است. روش تحقیق فراتحلیل کمی با نمونه‌گیری تعمدی-غیراحتمالی بود. از میان 65 سند علمی از پایگاه‌های نورمگز، مگ‌ایران، ایران داک و پایگاه جهاد دانشگاهی، 46 سند در بازه زمانی 1381 تا 1403 بر اساس ملاک‌های ورود و خروج انتخاب و با آزمون‌های d کوهن و f فیشر تحلیل شدند. نتایج نشان می‌دهد که جامعه‌پذیری، انسجام اجتماعی، اعتماد قومی، تعلق اجتماعی و تبعیض اجتماعی (عوامل اجتماعی)؛ مصرف رسانه جمعی، باورهای دینی، سرمایه فرهنگی، آگاهی و سواد فرهنگی، هنجارها و باورهای قومی (عوامل فرهنگی)؛ توسعه سیاسی، مشارکت سیاسی، اثربخشی سیاسی، الگوی مرجع نخبگان قومی (عوامل سیاسی)؛ محرومیت نسبی، مشارکت اقتصادی، پایگاه اقتصادی-اجتماعی، عدالت و برابری اقتصادی (عوامل اقتصادی) و تصورات قالبی، برچسب قومی و هنجاری، منزلت اجتماعی، احساس رضایت (عوامل روانی) در تعلق به هویت قومی تأثیر داشته است.

کلیدواژه‌ها

• هویت قومی
• هویت جمعی
• فراتحلیل
• هنجارهای قومی
• ایران

موضوعات

• جامعه شناسی

عنوان مقاله [English]

A review of sociological research on factors affecting ethnic identity in Iran

نویسندگان [English]

• Ayoub Menati ¹
• Taha ashayeri ²
• Hossein Mohseni ³

¹ Assistant Professor of Regional Studies, Department of Law and Political Science, Faculty of Literature and Humanities, Ilam University, Ilam, Iran

² Associate Professor, Department of Sociology, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran

³ PhD in Political Science and Visiting Professor, Ilam University, Ilam, Iran

چکیده [English]

Ethnic identity is a sense of belonging to a group based on kinship ties, shared language and culture, historical memory, and distinctive customs, and its extreme attachment can hinder the formation of national social capital. The present study aimed to identify factors influencing attachment to ethnic identity in Iran through a meta-analysis of sociological research conducted in this field. The research method was quantitative meta-analysis with purposive-non-probability sampling. Among 65 scientific documents from the Noormags, Magiran, Irandoc, and the Academic Jihad Database, 46 documents from the period 2002 to 2024 were selected based on inclusion and exclusion criteria and analyzed using Cohen's d and Fisher's f tests. The results indicate that socialization, social cohesion, ethnic trust, social belonging, and social discrimination (social factors); mass media consumption, religious beliefs, cultural capital, cultural awareness and literacy, ethnic norms and beliefs (cultural factors); political development, political participation, political efficacy, reference model of ethnic elites (political factors); relative deprivation, economic participation, socio-economic base, economic justice and equality (economic factors); and stereotypes, ethnic and normative labeling, social status, and feeling of satisfaction (psychological factors) have an impact on attachment to ethnic identity.

کلیدواژه‌ها [English]

• Ethnic Identity
• Collective Identity
• Meta-Analysis
• Ethnic Norms
• Iran