نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار بخش زبان انگلیسی، دانشگاه صداوسیما، تهران، ایران.

2 دانشجوی کارشناسی ارشد مطالعات فرهنگی و رسانه، گروه ارتباطات، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

چکیده

 
چکیده
این مطالعه به بازنمایی «جامعه ایران» در کتاب‌های زبان انگلیسی رسمی مقطع متوسطه در ایران می‌پردازد. هدف اصلی مطالعه، بررسی محتوای موضوعی کتاب‌های یادشده و ارزیابی کلّیت، صحّت و تنوّع تصویری است که در آن‌ها از جامعه ایران ارائه می‌شود. بدین منظور، بخش‌های موضوع-محور (تصاویر، مکالمه‌ها و متون درک مطلب) کتاب‌های زبان انگلیسی دوره‌های اوّل و دوّم متوسطه نظری (شش عنوان کتاب) و کتاب‌های متناظر با آن‌‌ها در شاخه فنّی و حرفه‌ای/کار و دانش (دو عنوان کتاب) بر اساس معیارهای (۱) چندگانگی فرهنگی (تنوع ارزش‌ها، سبک زندگی، زبان و مانند آن) و (2) تنوع اجتماعی (تفاوت طبقه اقتصادی و اجتماعی) از طریق کدگذاری، تحلیل محتوای کیفی شدند. مقوله‌های اصلی شناسایی‌شده در این کتاب‌ها شامل 1. هویت ملّی، 2. آموزش رسمی، 3. تعاملات اجتماعی، 4. هویت مذهبی، 5. سبک زندگی، 6. علم و فناوری، 7. طبیعت، 8. مشاغل، 9. خدمات عمومی، 10. جغرافیا، 11. مفاخر و 12. گردشگری بوده و واقعیت‌های عینی «جامعه ایران» (با تکثّر، تنوع و چندگانگی فرهنگی و اجتماعی‌اش) در آن‌ها به ندرت بازنمایی شده است. بر اساس یافته‌های مطالعه، پیشنهاد می‌شود بازنگری و اصلاح محتوای کتاب‎های زبان انگلیسی مقطع متوسطه با رویکرد چندجانبه‌نگری، تنوع‌بخشی به تصاویر و روایت‌ها، و با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین آموزشی صورت گیرد.  

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Representation of "Iranian Society" in Iran’s High School’s English Textbooks: Pathology and Policy-Making

نویسندگان [English]

  • Mohammad Amerian 1
  • Fargah Afshar 2

1 Assistant Professor, English Division, IRIB University, Tehran, Iran.

2 M.A. Student in Cultural Studies and Media, Department of Communication, Faculty of Social Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran.

چکیده [English]

This study examines the representation of “Iranian society” in high school English textbooks in Iran. Its main goal is analysis of the thematic content of the books and evaluation of the comprehensiveness, accuracy, and diversity of the image they present of Iranian society. To this end, the subject-oriented sections (lesson illustrations, conversation topics, and reading comprehensions) of English textbooks for the first and second years of high school (six book titles) and their corresponding books in the technical and vocational schools (two book titles) were subjected to qualitative content analysis through codification based on (1) cultural diversity (diversity of values, customs, language, and the like) and (2) social diversity (differences in economic and social class). The results show that the majority of categories that could be extracted from these textbooks revolve around "education", "science", "geography and nature", "customs and traditions", and "tourism and cultural heritage", and "Iranian society" (with its cultural and social variety, diversity and multiplicity) is rarely represented in them. Based on the findings of this study, it is suggested that the content of high school English textbooks be revised and improved with a multifaceted approach, diversification of images and narratives, and the use of modern educational technologies.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Iranian Society
  • English Language Teaching
  • Textbook
  • High School
  • Qualitative Content Analysis
ابوالمعالی الحسینی، خدیجه (1392). تحلیل کیفی متن: استقرا/قیاس. علوم تربیتی از دیدگاه اسلام، 1(1)، 83-102.
بالغی‌زاده، ساسان و آقازاده، سلماز (1399). تحلیل محتوای کتاب درسی آموزش دستور زبان انگلیسی از منظر فرهنگ و جایگاه زبان انگلیسی به‌عنوان زبان بین‌المللی. نقد زبان و ادبیات خارجی (پژوهشنامه علوم انسانی)، 17(24)، 121-144.
بحرینی، نسرین (1392). تحلیل ارزش‌های فرهنگی در کتاب‌های آموزش زبان انگلیسی. فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد فرهنگ، 6(22)، 163-182.
بکان، سمیرا، علی پور، وحیده و ساعی ارسی، ایرج (1393). آسیب‌شناسی برنامه درسی زبان انگلیسی مقطع متوسطه. علوم رفتاری، 6(21)، 37-49
بهنود، حسین و خیرآبادی، رضا (1400). بازنمایی بافت در کتاب‌های زبان انگلیسی دوره اول متوسطه. ششمین کنفرانس بین‌المللی مطالعات زبان و ادبیات ملل، تهران.
جدیدی محمّدآبادی، اکبر (1394). تحلیل محتوای کتاب‌های درسی فارسی و علوم اجتماعی پایه ششم ابتدایی از حیث توجه به هویت ملّی بر محور استانداردهای مصوب، پژوهش در یادگیری آموزشگاهی، 11، 48-41.
حسینی‌احمدآبادی، زهرا سادات و آزاد، مهناز (1402). تحلیل نگرش معلم‌های زبان انگلیسی نسبت به کتاب‌های درسی زبان انگلیسی در ایران: مورد بازنمایی جنسیتی و تأثیرات آموزشی آن. پژوهش‌های زبان‌شناختی در زبان‌های خارجی، 13(2)، 317-334.
خدامرادی، ابوالفضل (1398). نقد و بررسی محتوای درسی زبان انگلیسی پایه دهم متوسطه در ایران. پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، 19(6)، 89-107.
داوری، حسین، خیرآبادی، رضا و علوی‌مقدم، سیدبهنام (1397). بازنمایی هویت ملی در کتاب‌های نوانتشاریافته زبان انگلیسی در نظام آموزش رسمی کشور. مطالعات ملی، 19(3(75))، 85-98.
درخشان، علی (1397). تحلیل و نقد ارزش‌های فرهنگی در مجموعه کتاب‌های درسی American English File. پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، 18(8)، 51-73.
رضایی، طاهره و سجودی، فرزان. (1397). بازنمایی جنسیت در متون دیداری کتاب‌های آموزش زبان انگلیسی به غیر انگلیسی‌زبانان از منظر نشانه‌شناسی اجتماعی تصویر؛ مطالعة موردی: American English File (2), Four Corners (2) & Interchange (2)
روحانی، علی، آذری، تهمینه و معافیان، فاطمه (1392). ارزیابی تصاویر کتاب‌های زبان انگلیسی دورة متوسطة ایران از منظر کارکرد و تبعیض‌های جنسیتی، 3(1)، 93-115.
روحانی، علی و دیری، خدیجه. (1396) بررسی بعد بازنمایی تصاویر کتاب‌های انگلیسی دوره اول متوسطه در چارچوب نشانه‌شناسی اجتماعی. پژوهش‌های زبان‌شناختی در زبان‌های خارجی، 7(1)، 99-128.
شریفی هراتمه، مرضیه. (1386) تلفیق فرهنگ در برنامه درسی زبان انگلیسی. رشد آموزش زبان، (84).
شیخاوندی، داور (1380). ناسیونالیسم و هویت ایرانی، تهران: مرکز بازشناسی اسلام و ایران.
صادقی، علی‌اشرف و مرادخانی، همایون (1393). برساخت گفتمانی هویت در کتاب‌های فارسی ابتدایی، فصلنامه جامعه‌پژوهی فرهنگی، 5(4)، 65-95.
صفرنواده، خدیجه، علی‌عسگری، مجید، موسی‌پور، نعمت‌الله و عنانی‌سراب، محمدرضا (1389). تحلیل و آسیب‌شناسی محتوای کتب درسی زبان انگلیسی دوره متوسطه و ارزیابی آن با معیار رویکرد آموزش ارتباطی زبان. فصلنامه مطالعات برنامه درسی، 5(17)، 86.
عبداللهیان، حمید و حسینی‌فر، آیدا (1391). تحلیلی بر بازنمایی ایدئولوژی و سبک زندگی در کتاب‌های آموزش زبان اینترچنج. فصلنامه علمی مطالعات فرهنگ و ارتباطات، 13(20)، 35-60.
علاقه‌بند، علی (1403). جامعه‌شناسی آموزش و پرورش. تهران: روان
علیمددی، زهرا، والا، رضا و ناظم، فتاح (1401). بازنمایی جنسیتی در کتاب زبان انگلیسی دوره دوم متوسطه دبیرستان از منظر مؤلفه‌های نگاه نابرابر و تبعیض‌آمیز به زنان. مجله علوم روانشناختی، 21(111)، 559-574.
فروتن، یعقوب (1390). زنان و زبان: بازنمایی هویت جنسیتی در کتاب‌های زبان‌های فارسی، عربی و انگلیسی مدارس ایران. مجله مطالعات اجتماعی روان‌شناختی زنان، شماره 28.
کاظمی، عباس (1387). مطالعات فرهنگی، مصرف فرهنگی و زندگی روزمرّه در ایران. تهران: سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی.
کرم‌اللهی، نعمت‌الله و ملک‌خانی، فاطمه (1395). بازنمایی زن در متون آموزشی زبان انگلیسی؛ مورد مطالعه: کتاب «انگلیش ریزالت». دوفصلنامه علمی پژوهشی دین و سیاست فرهنگی، 3(1)، 35-56.
کرمی، مرتضی، سیلانه، آمنه و پاک‌مهر، حمیده (1391). فرهنگ و برنامه درسی آموزش زبان انگلیسی. فصلنامه مطالعات برنامه درسی، 7(26)، 127-148.
مدرّسی، یحیی (1394). زبان و مهاجرت. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
مهاجر نیشابوری، ناهید (1403). تحلیل محتوایی کتاب‌های درسی زبان انگلیسی دبیرستان‌های ایران بر پایه نشانه‌شناسی درزمانی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه صنعتی شاهرود
میرمحمّدی، داوود (1383). گفتارهایی درباره هویت ملّی در ایران، تهران: موسسه مطالعات ملّی.
میهمی، حسین و اسفندیاری، رجب (1400). بررسی محتوا و عناصر فرهنگی کتاب‌های آموزش زبان انگلیسی با اهداف عمومی و ویژه. علم زبان، ویژه‌نامه کرونا، 8، 277-300.