نوع مقاله : مروری

نویسندگان

• محسن نوغانی دخت بهمنی ¹
• مهلا محمدی ²

¹ استاد گروه علوم اجتماعی. دانشکده ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه فردوسی مشهد. مشهد. ایران

² دانشجوی دکتری جامعه شناسی اقتصادی و توسعه. گروه علوم اجتماعی. دانشکده ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه فردوسی مشهد. مشهد. ایران

چکیده

چکیده
با توجه به گستره و شدت پیامدهای ترک تحصیل دانش‌آموزان بر عدالت آموزشی و توسعه اجتماعی-اقتصادی جوامع، شناسایی عوامل موثر بر این پدیده ضرورتی اساسی است؛ ازاین‌رو، مطالعه حاضر به شناسایی عوامل مؤثر بر ترک تحصیل دانش‌آموزان در ایران پرداخته است. پژوهش حاضر با رویکرد مرور سیستماتیک تلفیقی و طی سه مرحله پیشایند، فرایند و برآیند مرور انجام شد. پس از مراحل غربال‌گری، 25 مقاله منتشرشده از سال 1370 تا 1404 برای تحلیل انتخاب شد. یافته‌ها نشان می‌دهد عوامل موثر بر ترک تحصیل در دو دسته درون‌مدرسه‌ای، شامل ضعف نهادی آموزش، ضعف سرمایه اجتماعی و کمبود زیرساخت‌های آموزشی، و برون‌مدرسه‌ای، شامل کمبود سرمایه اقتصادی و فرهنگی خانواده، ضعف توانمندی و انگیزه فردی، خانواده نابسامان، محدودیت‌های محیط کالبدی، تضعیف کارکرد سرمایه فرهنگی و محدودیت‌های اجتماعی قرار دارند. با توجه به برهم‌کنش پویای این عوامل، مداخله موثر مستلزم اتخاذ رویکردی سیستمی و توجه به شبکه روابط علی میان آن‌هاست. بر این اساس، پیشنهاد می‌شود پژوهش‌های آتی با رویکردی سیستمی و نگاهی کل‌گرا، زمینه مداخله موثر در مسئله ترک تحصیل را فراهم آورند.

کلیدواژه‌ها

• ترک تحصیل
• رویکرد سیستمی
• عوامل درون مدرسه
• عوامل برون مدرسه
• مرور سیستماتیک

عنوان مقاله [English]

Determinants of Student Dropout in Iran: A Systematic Review

نویسندگان [English]

• mohsen noghani dokht bahmani ¹
• Mahla Mohammadi ²

¹ Professor, Department of Social Sciences. Faculty of Literature and Humanities. Ferdowsi University of Mashhad. Mashhad. Iran

² PhD Student in Economic Sociology and Development. Faculty of Literature and Humanities. Ferdowsi University of Mashhad. Mashhad. Iran

چکیده [English]

Given the breadth and severity of the consequences of student dropout for educational equity and socio-economic development, identifying the factors influencing this phenomenon is a critical necessity. Accordingly, this study aims to identify the factors affecting student dropout in Iran through a systematic review of the research literature. The study adopts an integrative systematic review approach and follows three stages of review: antecedent, process, and outcome. After the screening procedures, 25 articles published between 1991 and 2025 were selected for analysis. The findings indicate that the factors influencing student dropout fall into two broad categories: in-school factors, including institutional weaknesses in education, low levels of social capital, and inadequate educational infrastructure; and out-of-school factors, including limited family economic and cultural capital, low individual capability and motivation, family dysfunction, constraints of the physical environment, weakened functioning of cultural capital, and social limitations. Given the dynamic interaction among these factors, effective intervention requires a systemic approach that attends to the network of causal relationships among them. Accordingly, future research is recommended to adopt a systemic and holistic perspective that considers the interrelationships among components and stakeholders, thereby enabling more effective interventions to address student dropout.

کلیدواژه‌ها [English]

• Dropout
• Systemic Approach
• In-school Factors
• Out-of-school Factors
• Systematic Review