زنان و نظم جنسیتی پدرسالار؛ روایت تاریخی از «زندگی خانوادگی» زنان در عصر قاجار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری جامعه شناسی دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استاد جامعه شناسی دانشگاه تهران، تهران، ایران

10.22054/qjss.2021.63413.2439

چکیده

پژوهش حاضر به دنبال آن است که با تابیدن نوری به زوایای تاریخ جنسیت در جامعه ایرانی، به تصویر دقیق­تری از «وضعیت زنان و خانواده در دوران قاجار» دست­ یابد. مطالعه حاضر براساس تحلیل مضامین موجود در منابع و اسناد تاریخی انجام گرفته است. در این راستا، مجموعه­ای از سفرنامه­ها، خاطرات، نشریات و اسناد تاریخی، مورد ارزیابی و تحلیل قرار گرفتند. یافته­های این پژوهش نشان داد که زنان در عصر قاجار، از کمترین حقوق اجتماعی برخوردار بودند. آنها نه اختیاری برای ازدواج داشتند و نه توانی برای طلاق؛ نه آمدن­شان به خانه شوهر با اراده خویشتن بود و نه رفتن­شان به تصمیم خویش. همه زنان را در خیابان به یک شکل کرده بودند؛ همگی چادر به سر و روبنده به صورت داشتند. نه انتخاب پوشش در بیرون خانه به اختیار آنها بود و نه کار و کوشش در درون خانه امان­شان می­داد. بردن نام­شان ممنوع بود و «ضعیفه» خطاب­شان می­کردند. نه نامی از آنها برده می­شد و نه مقامی به آنها سپرده می­شد. بیشتر، کالای جنسی بودند در دست مردان و بستری برای تولید فرزندان. گویی شهروندانی درجه دوم بودند در تاریخ ایران. در کودکی ازدواج می­کردند و در جوانی پیر می­شدند. هنوز کودکی نکرده، مادر می­شدند و هنوز جوانی را ندیده، فرتوت می­شدند. عمرشان کوتاه بود و بخت­شان سیاه. بواقع دوره قاجار بر وفق زنان نبود؛ عصر، عصر پدرسالاری بود و سلطه مردانه، همه عرصه­های زندگی آنان را درنوردیده بود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Women and Patriarchal Gender Order; A Historical Narrative of "family life" of Iranian women in the Qajar era (1789-1925).

نویسندگان [English]

  • Mohammad Hosein Sharifi Saei 1
  • Taghji Azadarmaki 2
1 PhD of Sociology, University of Terhan, Iran
2 Professor of Sociology, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده [English]

The purpose of this research was to study the situation of Iranian women in the Qajar era (1789-1925). The present research has been done by historical method. The findings of this study showed that women in the Qajar era had very few social rights. Women were the second sex. They were second-class citizens. Domestic violence against women was common. Marriage of women in the Qajar period was forced marriage. They had no freedom in marriage. Girls had to get married as children (10 to 12 years old). Women had to have children quickly. They had to have many children (at least 7 to 8 children). Their children also had to get married between the ages of 10 and 12. Women became grandmothers in their 30s. The aging process was very fast. Life expectancy in women was very low. During the Qajar period, polygamy was common. Patriarchy prevailed in the family and society. Women were completely dominated by men. In the Qajar period, women were considered inferior to men. Therefore, they had to obey men.

کلیدواژه‌ها [English]

  • women's studies
  • Gender Studies
  • Gender History
  • patriarchy
  • Historical sociology
  • Qajar era