مسئله کنش اقتصادی: امکان بدیل جامعه‌شناختی در مواجهه با نظریة انتخاب عقلانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار جامعه شناسی دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

چکیده

نظریة انتخاب عقلانیِ علم اقتصاد در تحلیل کنش اقتصادی با دو مشکل اساسی مواجهه است. مشکل اعتبار، یعنی تأئید تجربی اصول بنیادین آن و مشکل موضوعیت، یعنی توان و ظرفیت توجه همزمان به عوامل اجتماعی و ذهنی کنشگر. سنت‌های مختلف جامعه‌شناسی تلاش کرده‌اند برای پر کردن حفره‌های آن دیدگاه متفاوتی برای تحلیل کنش اقتصادی ارائه کنند اما این رویکردهای جامعه‌شناختی در سطح تحلیلی متفاوتی با نظریة انتخاب عقلانی کنش اقتصادی را توضیح داده‌اند بنابراین نتوانسته‌اند بدیل مناسبی برای آن باشند. سؤال اصلی پژوهش این است که آیا جامعه‌شناسی اقتصادی می‌تواند سطح تحلیل علی نزدیکتری با آنچه نظریه انتخاب عقلانی اشاره دارد، ارائه کند که همزمان به عوامل اجتماعی و ذهنیت کنشگر، محاسبه‌گری و روتین‌ها توجه کند؟ مبانی نظری این پژوهش رویکرد رابطه‌گرایی و نحوة تعامل کنش و ساختار موقعیت، ذهنیت حسابگرانه و روال‌ها است. روش پژوهش اسنادی و مبتنی بر تفسیر و مرور انتقادی متون دست اول جامعه‌شناسی است تا نحوة مواجهة نظری سنت جامعه‌شناسی با نظریة انتخاب عقلانی و امکان بدیل مناسب برای آن روشن شود. دو مفهوم دلایل عملی و روال‌ها در نظریة بوردیو و شوتس در دو سنت فکری متفاوت می‌توانند توضیح جامعه‌شناختی مناسبی برای کنش اقتصادی در مقابل نظریة انتخاب عقلانی ارائه کنند که در این میان نظریة شوتس به جهت توجه همزمان به رفتار حسابگرانه و عادات در توضیح کنش اقتصادی بدیل مناسبی است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Problem of Economic Action: The Problem of Economic Action: The possibility of a sociological alternative in the face of rational choice theory

نویسنده [English]

  • Hamzeh Nowzari
Assistant Professor of Sociology, Kharazmi University, Tehran, Iran

کلیدواژه‌ها [English]

  • Economic action
  • Rational choice
  • Habitus
  • Routines
  • Interest