نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
دانشگاه شهید بهشتی
چکیده
با وجود افزایش سطح تحصیلات و توانمندیهای فردی زنان در ایران، نرخ مشارکت اقتصادی آنان همچنان پایینتر از میانگین جهانی و نامتناسب با ظرفیتهای انسانی کشور است. این شکاف جنسیتی در بازار کار بیانگر موانع ساختاری و نهادی عمیقی است که امکان ورود و تثبیت زنان در بازار کار را با وجود رشد آموزش زنان، محدود کرده و مانع از حضور برابر آنان در عرصههای اقتصادی شده است. پرسش اصلی آن است که چه مؤلفههایی در سطح نهادی و اجتماعی، مشارکت اقتصادی زنان را محدود میکنند و چگونه میتوان این وضعیت را از منظر جامعهشناختی تحلیل کرد؟
پژوهش حاضر با تکیه بر نظریه نظمهای اجتماعی داگلاس نورث، به بررسی تأثیر کیفیت نهادها و ساختارهای قدرت بر وضعیت مشارکت اقتصادی زنان در ایران میپردازد. چهارچوب مفهومی تحقیق مبتنی بر تمایز میان نظمهای دسترسی باز و محدود است و ایران بهعنوان نمونهای از نظم نهادی محدود، در تحلیل مورد توجه قرار گرفته است. دادههای تحقیق از منابع آماری بینالمللی استخراج شده و مربوط به بازه زمانی ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۱ است. روش تحقیق، تحلیل ثانویه کمی است. نتایج نشان داد، عواملی چون ضعف حاکمیت قانون، تمرکز قدرت و محدودیت ساختاری در دسترسی به فرصتهای برابر، از مهمترین موانع مشارکت اقتصادی زنان هستند.
کلیدواژهها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
A Sociological Study of Women's Economic Participation: An Empirical Test of Douglass North's Theory of Social Orders
نویسندگان [English]
- Fatemeh Barforoush
- Mahdi Malmir
Shahid Beheshti University
چکیده [English]
Despite the rise in women’s educational attainment in Iran, their economic participation remains below the global average and disproportionate to the country’s human capital potential. This gap is not only the result of individual discrimination but also reflects structural and institutional barriers that limit women’s entry into and retention within the labor market. Using the new institutionalist approach and Douglas North’s theory of social orders, this study examines institutional determinants of women’s economic participation. The conceptual framework distinguishes between open access and limited access orders, with Iran analyzed as a case of a limited access institutional order. Quantitative data from international sources covering 2011–2021 are employed. Multiple regression and path analyses are used to assess the relationships between institutional, economic, and access-related variables. Independent variables include the rule of law, democracy, political stability, economic freedom, innovation, economic growth, and women’s access to educational and political opportunities. Findings indicate that weak rule of law, concentration of power, and institutional restrictions on equal access constitute the main barriers to women’s economic participation. Moreover, economic growth without effective institutions has limited and unstable effects. Accordingly, institutional reform and women’s educational and political empowerment are essential preconditions for improving their economic participation.
کلیدواژهها [English]
- women's economic participation
- economic sociology
- new institutionalism
- open access order
- limited access order
)