نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد روان‌شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 دانشیار روانشناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

چکیده

پژوهش حاضر به بررسی نقش واسطه‌ای عزت‌نفس مشروط در رابطه پذیرش - طرد والدین وگرایش به رفتارهای پرخطر دانشجویان پرداخت. شرکت‌کنندگان در این پژوهش 283 دانشجوی دوره کارشناسی دانشگاه شیراز بودند که به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله‌ای تصادفی انتخاب شدند و به پرسشنامه‌های خطرپذیری نوجوان ایرانی، پذیرش - طرد والدین و عزت‌نفس مشروط پاسخ دادند. پایایی و روایی ابزارها با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ و تحلیل عاملی تأییدی احراز شد. برای تحلیل داده‌ها از روش مدل‌یابی معادلات ساختاری با آزمون بوت‌استرپ در نرم‌افزارAMOS نسخه 24 استفاده شد. نتایج حاکی از برازش خوب مدل بود. یافته‌های حاصل از بررسی فرضیه‌های پژوهش نشان داد که پذیرش - طرد والدین به طور مستقیم اثر معنی‌داری بر رفتارهای پرخطر ندارد ولی به طور مستقیم و مثبت عزت‌نفس مشروط را پیش‌بینی می‌کند. نتایج آزمون بوت‌استرپ حاکی از نقش واسطه‌ای کامل عزت‌نفس مشروط در رابطه بین پذیرش - طرد والدین و گرایش به رفتارهای پرخطر دانشجویان بود. بنابراین، نتایج نشان می‌دهد که خانواده به‌عنوان یکی از مهم‌ترین نهادهای جامعه‌پذیری، نه به‌صورت مستقیم بلکه از طریق بازتولید باورهای وابسته به تأیید اجتماعی، مقایسه اجتماعی و یا عزت نفس در فرزندان، زمینه‌ساز گرایش آنان به رفتارهای پرخطر می‌شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Family and High-Risk Behaviors in Emerging Adults: The Mediating Role of Self-Esteem

نویسندگان [English]

  • Seyyedeh Hadis Mousavi 1
  • Razieh Sheikholeslami 2

1 Master's degree in Educational Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Shiraz University, Shiraz, Iran

2 Associate Professor of Educational Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Shiraz University, Shiraz, Iran

چکیده [English]

The present study investigated the mediating role of conditional self-esteem in the relationship between parental acceptance-rejection and students' tendency to risky behaviors. The participants in this study were 283 undergraduate students of Shiraz University who were selected through multi-stage random cluster sampling and responded to the Iranian Adolescent Risk-taking, Parental Acceptance-Rejection, and Conditional Self-Esteem Questionnaires. The reliability and validity of the instruments were verified using Cronbach's alpha coefficient and confirmatory factor analysis. Structural equation modeling with bootstrap test was used to analyze the data in AMOS version 24. The results indicated a good fit of the model. The findings from examining the research hypotheses showed that parental acceptance-rejection does not have a direct significant effect on risky behaviors, but it directly and positively predicts conditional self-esteem. The results of the bootstrap test indicated a complete mediating role of conditional self-esteem in the relationship between parental acceptance-rejection and students' tendency to risky behaviors. Therefore, the results show that the family, as one of the most important institutions of socialization, not directly but through the reproduction of beliefs related to social approval, social comparison, or self-esteem in children, creates the basis for their tendency towards risky behaviors.

کلیدواژه‌ها [English]

  • conditional self-esteem
  • Contingent self-esteem
  • Emerging adults
  • Family. High risk behaviors
  • Parental acceptance-rejection
براهوئی، سائره؛ نجفی، محمود و طالع پسند، سیاوش. (1402)، «پیش‌بینی رفتارهای پرخطر بر اساس تحول مثبت نوجوانی و سرمایه‌های روان‌شناختی مثبت در نوجوانان». فصلنامه علمی اعتیادپژوهی، 17(69)، 245-270.‎
درزی رامندی، اعظم و شیخ الاسلامی، راضیه. (1396)، «الگوی معادلات ساختاری از روابط بین پذیرش-طرد والدین، پردازش اطلاعات اجتماعی و پرخاشگری نوجوانان». پژوهش‌های روا‌ن‌شناسی اجتماعی7(26).‎
رضائی، ‌نورمحمد؛ دلاور، علی؛ درتاج، فریبرز؛ سعدی‌پور، اسماعیل؛ و ابراهیمی قوام، ‌صغری. (1395)، «تأثیر مهارت‌های مقابله‌ای بر خودکنترلی و خودکارآمدی امتناع از رفتارهای پرخطر (مطالعه عوامل محافظت‌کننده رفتارهای پرخطر نوجوانان)». انتظام اجتماعی، 19(8)، 1-24.
زاده محمدی، علی؛ احمدآبادی، زهره؛ حیدری، محمود. (1390)، «اعتبارسنجی و رواسازی مقیاس خطرپذیری نوجوانان ایرانی». مجله روان‌پزشکی و روان‌شناسی بالینی ایران، 17(3)، 218-225.
سایت وزارت بهداشت، 1403. dotic.ir
عبادالهی، مینا؛ برزگر، مجید و کاظمی، سلطانعلی. (1399)، «تدوین مدل علی تأثیر ادارک از جوّ مدرسه بر مشغولیت تحصیلی دانش‌آموزان با نقش واسطه‌ای خودپنداره تحصیلی». فصلنامه علمی روش‌ها و مد‌‌ل‌های رو‌ا‌‌‌‌ن‌شناختی،11(39)، 1-18.‎
فیروزبخت، سمیرا. (1398)، «تهیه بسته آموزشی رشد عزت‌نفس مبتنی بر ذهن‌آگاهی برای دانشجویان: بررسی پیامدهای هیجانی، شناختی، فراشناختی و رفتاری». رساله دکتری. دانشگاه شیراز. دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، گروه روان‌شناسی تربیتی.
قربانعلی زاده، مژده. (1402)، «شیوع‌شناسی رفتارهای پرخطر در نوجوانان و جوانان». پنجمین کنفرانس بین المللی مدیریت و صنعت.
نعامی، عبد الزهرا و پیمان نیا، بهرام. (1396)، «تحلیل نقش جوّ عاطفی خانواده بر خود‌پنداره در نوجوانان بزهکار».‎ طب نظامی، 3(3)، 134-140.