نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استاد جامعه شناسی و مطالعات فرهنگی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

چکیده

تکنولوژی های دیجیتال به مثابه پیشران هایی برای تحولات اجتماعی و فرهنگی بر آرایش و روابط نسلها و پیوندهای آنها با یکدیگر تاثیر گذار بوده و چشم انداز تازه ای را در نظم عاطفی، اخلاقی و شناختی کاربران خویش ایجاد می کنند. مقاله حاضر با اتکا به پیمایش های ملی و مرور پژوهش های کمی و کیفی موجود به تحلیلی از نگرش ها و رفتارهای نسل های مختلف در ایران نسبت به این فناوری ها می پردازد. نتایج نشان می دهد که دسترسی های نابرابری و شکاف های دیجیتال اگر چه در سطح درون خانوادگی تنش های جدی در مناسبات خانوادگی پدید نیاورده اند، با اینحال در سطح کلان و ساختاری زمینه تقویت و بازتولید شکاف های اجتماعی و سیاسی و فرهنگی را ایجاد می کنند. پوشش حداکثری و عادلانه دیجیتال، استفاده ار ظرفیت های خانوادگی و اجتماع محلی برای آموزش و تقویت سواد دیجیتال و آموزش های اجتماع محور از جمله توصیه های سیاستی برای رفع چالش های فوق هستند

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

تکنولوژی های دیجیتال و مناسبات نسلی در ایران: تحولات و سیاست ها

نویسنده [English]

  • Mohammad Saeed Zokaei

Professor, Department of Cultural Studies, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran

چکیده [English]

تکنولوژی های دیجیتال به مثابه پیشران هایی برای تحولات اجتماعی و فرهنگی بر آرایش و روابط نسلها و پیوندهای آنها با یکدیگر تاثیر گذار بوده و چشم انداز تازه ای را در نظم عاطفی، اخلاقی و شناختی کاربران خویش ایجاد می کنند. مقاله حاضر با اتکا به پیمایش های ملی و مرور پژوهش های کمی و کیفی موجود به تحلیلی از نگرش ها و رفتارهای نسل های مختلف در ایران نسبت به این فناوری ها می پردازد. نتایج نشان می دهد که دسترسی های نابرابری و شکاف های دیجیتال اگر چه در سطح درون خانوادگی تنش های جدی در مناسبات خانوادگی پدید نیاورده اند، با اینحال در سطح کلان و ساختاری زمینه تقویت و بازتولید شکاف های اجتماعی و سیاسی و فرهنگی را ایجاد می کنند. پوشش حداکثری و عادلانه دیجیتال، استفاده ار ظرفیت های خانوادگی و اجتماع محلی برای آموزش و تقویت سواد دیجیتال و آموزش های اجتماع محور از جمله توصیه های سیاستی برای رفع چالش های فوق هستند

کلیدواژه‌ها [English]

  • تکنولوژی های دیجیتال
  • روابط نسلی
  • تنش های نسلی
  • سواد دیجیتال
  • شکاف دیجیتال
احمدی، یعقوب و کریمی، نینا (1403) تنزل تمکین، کاهش تسلیم: مناسبات نسلی نسل زد بر اساس فراترکیب پژوهش‌های موجود، مجله جامعه‌شناسی ایران، 25 (2)، 33-5
اربابی، اردشیر، کاشانی، مجید و مدبری، فاطمه (1402) تأثیر شبکه اجتماعی تلگرام بر تعارضات دینی والدین و فرزندان، مطالعات روان‌شناختی نوجوان و جوان، سال 4، شماره 1، 168-157
اشرف سمنانی، بهروز، ذکایی، محمد سعید و امینی، سعیده (1403) تحلیل نظام‌مند مطالعات بازی در ایران: رویکردها، مفاهیم و دستاوردها، جامعه‌شناسی فرهنگ و هنر، 198-175
ایزدپناه، مهدیه و منتظر قایم، مهدی (1397) کاربرد استیکرها در روابط اجتماعی گروه‌های خانوادگی در تلگرام، مطالعات ماهواره و رسانه‌های جدید، شماره 14، 64-37
پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات (1399) پیمایش ملی کودکان و اینترنت
پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات (1399) پیمایش ملی مصرف کالاهای فرهنگی، موج سوم.
پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات (1402) پیمایش ملی ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان، موج چهارم
تبریزی، منصوره (1398) رابطه رسانه‌ای شدن زندگی روزمره و سلامت خانواده، مطالعات رسانه‌های نوین، سال 5 شماره 18
جنادله، علی و رهنما، مریم (1397) بازنمایی آسیب‌شناسانه رسانه‌های نوین در مطالعات خانواده (فراتحلیل مقالات چاپ‌شده در خصوص تأثیرات رسانه‌های نوین بر خانواده)، مطالعات رسانه‌های نوین، دوره 4، شماره 16، 1-40.
حیدری، حسین، جهانی، اسماعیل، قلیچ، مرتضی، مداحی، سعید و رمضانی، محمدعلی (1403) تأثیر شبکه‌های اجتماعی مجازی بر روابط خانوادگی با تأکید بر انجام فعالیت‌های فراغتی جمعی، مطالعات رسانه‌های نوین، سال 10، شماره 37
ذکایی، محمد سعید (1401) ارزش‌ها و سبک‌های زندگی جوانان ایرانی در نیم قرن اخیر: تداوم‌ها و گسست‌ها، فصلنامه علوم اجتماعی، سال 30، شماره 99، 88-47.
ذکایی، محمد سعید و ویسی، سیمین (1402) تحلیل نتنوگرافیک-نشانه شناختی فضای جنسیتی در شبکه‌های اجتماعی ایرانی، جامعه‌شناسی فرهنگ و هنر، دوره 6، شماره 1، 40-17  10.22034/SCART.2023.138801.1288
رحمانی، جبار (1403) مسئله نسل: نقدی بر مطالعات نسلی در ایران و سرگشتگی میان تداوم و تغییر در فرهنگ‌های نسلی، مسائل اجتماعی ایران، دوره 15، شماره 3، 128-91.
سیاح طاهری، انتظاری، اردشیر و ذکایی، محمد سعید (1401) فهم عرفی شدن کاربران در شبکه‌های اجتماعی مجازی، راهبرد فرهنگ، سال 15، شماره 58، 98-67
غمامی، سید محمدعلی، ملک خانی، فاطمه (1400) تأثیر دو فضایی شدن روابط خویشاوندی بر عمق و گستره و نوع روابط: مطالعه موردی گروه‌های تلگرامی فامیلی، نامه فرهنگ و ارتباطات، سال 5، پیاپی 10، شماره 2، 179-248
کرمانی، حسین (1396) زندگی روزمره در تلگرام: کاربران ایرانی و استفاده از رسانه‌های اجتماعی، مجله جامعه‌شناسی ایران، سال 18، شماره 3، 59-38
وزارت ورزش و جوانان (1399) پیمایش ملی ارزش‌ها و نگرش‌های جوانان ایران، دفتر طرح‌های ملی
یادگاری، محمدحسن، منتظر قایم، مهدی، کاشفی فر، مهدی (1401) نگرش نسل‌ها به تمایزات بین نسلی در ایران بر مبنای جامعه‌پذیری رسانه‌ای، مطالعات فرهنگ-ارتباطات، دوره 23، شماره 58، 80-57