نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار، گروه جامعه‌شناسی دانشکده حقوق و علوم اجتماعی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

10.22054/qjss.2026.84447.2863

چکیده

مسئله مداری تحقیق بر سهم ناچیز انسان های دارای معلولیت در ادبیات علوم اجتماعی، مبتنی است. روش شناسی تحقیق بر رویکرد تلفیقی مبتنی است.جامعه آماری، توان خواهان تحت پوشش بهزیستی اردبیل هستند.داده های کمی با استفاده از پرسشنامه استاندارد و از بین نمونه آماری 374 نفری گردآوری شده است.روش تحقیق در رویکرد کیفی تحلیل مضمون است. داده های کیفی به روش مصاحبه نیمه ساختاریافته با 19 نفر گردآوری شده است. تحلیل داده های کمی نشان دهنده تراکم نیازهای اساسی بی پاسخ مانده در جمعیت نمونه است. فقر، بیماری، نگرانی،آرزومندی، عزت طلبی،مغفول ماندن،حذف شدن و تحقیر مضامین پایه استخراج شده هستند که در قالب سه مضمون درماندگی، تکاپو برای گذر از بدن محدود و دیگری تعمیم نیافته سازماندهی شدند. بر پایه یافته های کمی و کیفی برای توصیف جهان زندگی این افراد از مضمون فراگیر «تقلا برای بودن با تنانگی قیدمند» استفاده شد. جهان زندگی انسان دارای معلولیت نه قابل تقلیل به معلولیت است و نه می توان در شناخت جهان زندگی اش از کالبد محدود او غفلت کرد. مواجهه این انسان با نیازهای خود به واسطه تنانگی قیدمندش، تجربه ای ناب از سوژگی است. تجربه ای که شناخت آن می تواند برای شناخت نوع انسان، راهگشا باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

The life world of a person with disabilities from the perspective of needs: from the reality of a limited body to the pure experience of subjectivity

نویسنده [English]

  • Ghader Balakhani

Associate Professor of Sociology, Department of Social Sciences, Payame Noor University, Tehran, Iran

چکیده [English]

The research problem is based on the insignificant share of people with disabilities in the social sciences literature. The research methodology is based on an integrated approach. Quantitative data was collected using a standard questionnaire from a statistical sample of 374 people. The research method is a qualitative approach of thematic content analysis. The analysis of quantitative data shows the concentration of basic needs that remain unanswered. Poverty, illness, worry, desirefulness, striving for dignity, being neglected, exclusion and humiliation are the extracted basic themes which were organized in the form of three themes of helplessness, striving to get past the limited body, the un-generalized other. Based on quantitative and qualitative findings, the overarching theme of "struggle to be with constrained embodiment" was used to describe the life world of these people. The life world of a person with a disability cannot be reduced to a disability, nor can one ignore his limited body in understanding his life world. The encounter of this human being with his own needs due to his limited tightness is a pure experience of subjectivity, an experience that can be a way to know the human kind.

کلیدواژه‌ها [English]

  • interactions
  • life world
  • limitation
  • disability
  • needs
  • subject
آرنت، هانا. (1389)، وضع بشر، ترجمه مسعود علیا، تهران، نشر ققنوس.
اباذری، یوسف. (1401)، خرد جامعه‌شناسی، تهران، طرح نو
اینگلهارت، رونالد، ولزل، کریستین (1400) نوسازی، تغییر فرهنگی و دموکراسی، ترجمه یعقوب احمدی، تهران، کویر
بشیریه، حسین (1384)، جامعه‌شناسی سیاسی، تهران، نشر نی.
بوردیو، پیر (1401)، نظریه کنش اجتماعی، ترجمه مرتضی مردیها، تهران، نقش و نگار
جبلی، خدیجه (1391)، جامعه‌شناسی معلولیت، تهران، انتشارات علمی.
حسینی، حسن؛ صفری، فاطمه (1387)، «معلولیت، فقر و طرد اجتماعی؛ فصلنامه رفاه اجتماعی»، سال 8، شماره 30 و 31؛ صص:284-266.
خبازی کناری، مهدی؛ سبطی، صفا (1395)، «بدنمندی در پدیدارشناسی، هوسرل، مرلوپونتی و لویناس»؛ حکمت و فلسفه، سال 12 شماره 3، صص:98-75.
رضایی، مهدی؛ پرتوی، لطیف (1394)، «زنان معلول و تعامل اجتماعی»؛ مطالعات راهبردی، سال 17؛ شماره 67؛ صص:44-7.
ریتزر، جرج. (1399)، نظریه‌های جامعه‌شناسی در دوران معاصر، ترجمه محسن ثلاثی، تهران، انتشارات علمی.
زاهدی، محمدجواد (1400)، فقر و نابرابری اجتماعی، تهران، انتشارات دانشگاه پیام نور.
سیدمن، استیون (1394)، کشاکش آرا در جامعه‌شناسی، ترجمه: هادی جلیلی، تهران، نشر نی.
شمسیان، محمد؛ کهدویی، سمیه (1399) «ساخت و هنجاریابی آزمون نیازهای گلاسر»، مجله روانشناسی و علوم رفتاری ایران، ش 21، ج 3؛ ص:97-88
فرانکن، رابرت (1393)، انگیزش و هیجان؛ ترجمه: حسن شمس و همکاران، تهران، نشر نی.
فیلیک، اووفه (1396)، درآمدی بر تحقیق کیفی، ترجمه هادی جلیلی، تهران، نشر نی.
عرب، سید مرتضی، سید رضا معینی، شهلا کاظمی پور و علی پژهان (1398)؛ «تحلیل جمعیت شناختی نیازها و اولویت‌های زندگی معلولان»؛ فصلنامه جمعیت، سال 26 شماره 107 و 108؛ صص 20-3.
کریگان، کیت. (1396)، جامعه‌شناسی بدن، ترجمه محسن ناصری راد، تهران، نشر نقش و نگار.
گلاسر، ویلیام (1398)، تئوری انتخاب، ترجمه: علی صاحبی، تهران، نشر سایه سخن.