نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 دانشیار گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

فضایی که وب2 در اختیارکاربران اینترنت قرار می‌دهد، فضایی برای تعامل و مشارکت است که امکان کنشگری و در نتیجه رقابت بر سر تثبیت معانی و کشمکش گفتمانی را فراهم می‌سازد. پژوهش حاضر نیز بر روی شبکۀ اجتماعی اینستاگرام متمرکز است. هدف از پژوهش، بررسی نحوۀ شکل‌گیری نظام‌های معنایی گفتمان‌های کنشگران سیاسی در این شبکه بوده است. برای این منظور روش تحلیل گفتمان با رویکرد لاکلائو و موف اتخاذ شد. جمعیت پژوهش، پست‌های کنشگران در سال 1401 است و نمونه‌گیری به روش غیرتصادفی و هدف‌مند انجام گرفت. نمونه‌ها 10 نفر از کنشگرانی‌اند که در بخش بیوگرافی صفحۀ خود مدعی کنشگری در حوزۀ مشخصی‌اند و در کمپینی هدفمند شرکت داشته‌اند. متن این پژوهش، پست‌های کنشگران و شرح زیر آنان بود که به روش مقوله‌بندی داده‌ها و سپس مفصل‌بندی فرامتن تحلیل شد. نتایج این پژوهش حاکی از آن‌ بود که دو گفتمان مشروطه‌خواهی و جمهوری‌خواهی با دال مرکزی «حکومت مشروطه» و «جمهوری سکولار» گفتمان‌های اصلی کنشگران حاضر در اینستاگرام کاربران ایرانی‌اند که دو خرده‌گفتمان اتحادخواهی و تحول‌خواهی با دال مرکزی «اتحاد» و «توسعه» حایل آنان قرار دارند. کنشگری سیاسی با نزاع بر سر معانی آزادی، دموکراسی، مسئلۀ زنان، سیستم حکومتی بدیل، یک‌پارچگی در مقابل تکثر، اتحاد، تحول و اصلاحات در جریان است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Discourse Analysis of some Political Activists on Persian-Language Instagram

نویسندگان [English]

  • Zahra Ebrahimiazar 1
  • Mohammadsalar Kasraie 2

1 M.A Student of Allameh Tabataba’i University , Tehran, Iran

2 Faculty Member, Department of Sociology, Faculty of Humanities, Tarbiat Modares University

چکیده [English]

By the emergence of the Web 2.0, internet users gain opportunities for interaction and participation, enabling agency and, consequently, struggle over the establishment of meanings and discursive struggles. This study centers on the Instagram social network, aiming to examine how semantic frameworks of political activist discourses are constructed within this platform. For this purpose, the discourse analysis approach by Laclau and Mouffe was employed. The study's population comprised posts from activists published in 1401 (2022-2023), selected through non-random, purposive sampling. The sample included ten activists claiming activism in a specified field within their Instagram biographies and participating in a targeted political campaign. The research’s text consisted of activists' posts and captions, analyzed by categorizing data and employing meta-textual articulation. The results of the research indicated that two major discourses—Constitutionalism and Republicanism—prevailed among Iranian Instagram activists, with the nodal points of "constitutional government" and "secular republic." Which are bridged by two sub-discourses of “unity” and “transformation” with "union" and "development" as their nodal point. The political activism among them is in struggle over the meanings of “freedom”, “democracy”, “women's issue”, “alternative governance system”, “uniformity” versus “plurality”, "unity", "transformation and reforms".

کلیدواژه‌ها [English]

  • Political Activism
  • Instagram
  • Discourse Analysis
  • Struggle of meanings
  • Meaning Articulation
تاجیک، محمدرضا. (1386). پساساختارگرایی و روش. پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، سال سیزدهم، شماره 5، 43-70.
سلطانی، سید علی‌اصغر. (1383). تحلیل گفتمان به‌مثابۀ نظریه و روش. علوم سیاسی - دانشگاه باقرالعلوم (ع)، شماره 28، 153-180.
کسرایی، محمدسالار و پوزش شیرازی، علی. (1387). نظریۀ گفتمان لاکلائو و موف؛ ابزاری کارآمد در فهم و تبیین پدیده‌های سیاسی. فصل‌نامه سیاست، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دوره 39، شماره 3، 339-360.
کسرایی، محمدسالار (1401). مدرسۀ زمستانی کارگاه تحلیل گفتمان. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، پژوهشکدۀ علوم اجتماعی.
لاکلائو، ارنستو و موفه، شانتال. (1397). هژمونی و استراتژی سوسیالیستی؛ به‌سوی سیاست دموکراتیک رادیکال. ترجمۀ محمد رضایی، تهران: نشر ثالث.
نوری، ن. (1401, شهریور 1). گزارش سالانه 1400 نوین هاب. بازیابی از نوین هاب: https://novinhub.com/blog/novinhub-1400-annual-report/
یورگنسن، ماریان و فیلیپس، لوئیز. (1400). نظریه و روش در تحلیل گفتمان. ترجمۀ هادی جلیلی، تهران: نی.