بررسی آراء علامه طباطبائی در زمینه زیست اجتماعی انسان؛ همخوانی یا ناهمخوانی؟

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار فلسفه دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

مقاله حاضر درصدد است تا شرح‌های علامه طباطبائی در زمینه حیات اجتماعی انسان را به لحاظ همخوانی و یا ناهمخوانی مورد ارزیابی قرار دهد. نوشته‌های ایشان در این مقوله، دو دسته است. یک دسته با ادبیات کاملاً فلسفی نوشته شده و دسته‌ای دیگر دارای ماهیتی الهیاتی ـ فلسفی می‌باشد. این مقاله از روش اسنادی و کتابخانه‌ای بهره برده و بر مجموعه آثار مکتوب علامه در این زمینه متمرکز است. فیش‌گیری داده‌های لازم و سپس تجزیه‌وتحلیل عمیق به شیوه توصیفی ـ استنباطی، روش انجام این پژوهش بوده است. از یافته‌های پژوهش حاضر این است که علامه به‌طور مکرّر اصل مدنیٌ بالطبع بودن انسان را به اصل مستخدمٌ بالطبع بودن انسان تفسیر و تحویل نموده ‌است که با یکدیگر ناهمخوان و ناسازگار است. اگر اصل اوّلی در انسان، مدنی بالطبع باشد، اجتماع برای او امری طبیعی بوده و او موجودی تعاونی تلقّی شده که برای بقاء نوع با همنوعان خود همکاری می‌کند و هر گاه اصل اوّلی در بشر، اصل استخدام باشد، او بالطبع (یعنی طبیعت اوّلی) موجودی استخدام‌کننده و رقابت‌کننده با دیگران برای استخدام بیش‌تر، تصوّر می‌شود. او بالذات موجودی اجتماعی نیست بلکه از روی ناچاری تن به زندگی اجتماعی می‌دهد تا از ثمرات دیگران بیشتر بهره‌مند گردد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Examining Allameh Tabataba’i's Views on Human Social Life; Consistency or Inconsistency?

نویسنده [English]

  • Mahmoud Taghizadeh Davari
Associate Professor of Philosophy, Allameh Tabataba’i University
چکیده [English]

The current study aims to evaluate whether the explanations of Allameh Tabataba’i in human social life aspect are consistent or inconsistent. His writings on this subject come into two categories. Although the first one has entirely philosophical literature, the other one has theological-philosophical nature. This paper used the documentary and library methods and shed light on the collection of written works of Allameh Tabataba’i. The method of the study has been note-taking of the needed data and then analyzing them through descriptive-inferential ways. One of the findings of this study is that he has repeatedly interpreted and quoted the principle of Madani Beltab’e (social essence of human beings) to the principle of Mostakhdem Beltab’e (Taking others into one’s service essence) that are inconsistent with each other. If the first principle of human essence is being social (Madani Beltab’e), a society is a natural thing for him, and he is considered a cooperative creature who collaborates with other human beings to survive. Whenever the first principle of human essence would be the principle of Mostakhdem Beltab’e, his first essence assumed to be a person who takes into his service and competes with others to engage more services. He is not inherently a social being, but is forced to have a social life to benefit more from other mankind’s usefulness.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Allameh Tabataba’i
  • Madani Beltab’e (social essence) of human beings
  • Mostakhdem Beltab’e (taking others into one’s service essence)
  • Philosophy of society
-      Aristotel, (1970). Politics, Trans. By Hamid Enayat, 2 Edition, Sherkat-E Sehāmi-E Ketāb-Hāye Jibi.
-      Aristotle, (1999). Politics, Trans. By Benjamin Jowett, Batoche Books, Kitchener.
-      Bouzarinejad, Y, (2012). A review of Allameh Tabatabai’s Explanation of Social Life, Volume 2, Issue 2, P 41-62
-      Davari T. Mahmood, (2014). Sociological Metaphors in Islamic Texts, In Journal of Motāleāte-E Qurān Va Hadith, 2 (7), 5-35.
-      Farabi, A, (1987). Al-Siyasat Al-Madaniyah, Footnotes by Dr. Foozi Metri Najjar, Qom, Al-Maktabah Al-Zahrā.
-      -----------------, (1405 Q). Fosoolon Montaze‘Ah, Corrected by Dr. Foozi Metri Najjar, Qom, Al-Maktabah Al-Zahrā.
-      -----------------, (1986). Kitab Al-Mellah Va Nosooson Okhrā, Corrected by Mohsen Mahdi, Beirut, Dar Al-Mashrigh.
-      -----------------, (1991). Ārāo Ahl Al-Madina Al-Fazilah, Footnotes by Dr. Al-Bir Nasiri Nasri, 6th Edition, Berut, Dar Al-Mashrigh.
-      Hassanifar, A, (2017). The function of theory of constructional perceptions in Allamah Tabatabaii's socio-political thought, Journal of Philosophical Theological Research, Volume 19, Issue 71, pp.237-257
-      Himyari, (1413 Q). Qhorb Al-Isnād, First Edition, Qom, Āl Al-Bayt.
-      Ibn Sina, (1404 Q). Al-Shefa, Corrected by Saīd Zāyed, Qom, Maktaba Mar‘Ashi Najafi.
-      Ibn-Khaldoon, ‘Abd Al-Rahmān, (1424 Q). The Introduction, Beirut, Al-Maktabah Al-‘Asriyah.
-      -----------------, Abd Al-Rahman, (1980). The Introduction, Trans. By Mohammad Parwin Gonābādi, Vol. 1, 4th Edition, Tehran, Bongah-E Tarjameh Va Nashr-E Kitāb.
-      Jahangir I. (2004). A glance on Allameh Tabataba’i Social Thoughts, Quarterly Journal of Marafat, No 80. pp.19-28
-      Kapleston, F, (1983). History of Philosophy, Vol. 1, Part 1, Trans. By Sayyed Jalāl Al-Din Mojtabavi, Tehran, Markaz-E Enteshārat-E Elmi Va Farhangi.
-      Karami Ghahi, M, (2016). Theory of Conventional Ideas as an Anthropological Theory, Journal of Philosophy & Theology, Volume 20, Issue: 4, Issue 80, pp 132 – 156.
-      Lakzai, N & Fallah M. (2015). A Study on the Position of the SocialPolitical System in the Thoughts of Allameh Tabatabai, Sepehr_e Siasat, Volume 3, Issue 3. P 83 – 113.
-      Marashi, SM et al. (2018). A Comparative Study of Social Thinking in Allameh Tabataba'i and Lipman’s Views and its Implications for Philosophy for Children (P4C). Quarterly Journal of Applied Issues in Islamic Education, Volume 3, Issue 1, p 149- 186.
-      Motahhari, M, (1981). Akhlāgh Va Jāvdānegi, in Yād Nāmeh-E Ostād-E Shahid Mortazā Motahhari, Book 1, Supervized By Abdol-Karim Soroosh, Tehran, Sāzmān Enteshārāt Va Āmoozesh-E Enghelāb-E Islami.
-      -----------------, (2000). Majmo‘Ah-E Asār, Vol. 2, 9th Edition, Tehran, Sadrā.
-      -----------------, (2001). Majmo‘Ah-E Asār, Vol. 6, 8th Edition, Tehran, Sadrā.
-      -----------------, (2018). Majmo‘Ah-E Asār, Vol.31, 2th Edition, Tehran, Sadrā.
-      Plato, (2001). Republic, Collection of Plato’s Works, Vol. 2, Trans. By Mohammad Hasan Lotfi, 3th Edition, Tehran, Sherkat-E Sehāmi Entāsharāt-E Khārazmi.
-      -----------------, (1991). Republic, Trans. By Allan Bloom, First Edition, Basic Books.
-      Pourhassan, G. (2014). Social Contingents and its Noetic Outcomes: A Recitation of Allameh Tabataba’i’s Viewpoint, Wisdom and Philosophy, Volume 9, Issue 36, P 47-70
-      S‘Adi, Mosleh Al-Din, (1989). Golestān, Corrected by Mohammad Ali Forooqi, 7th Edition, Tehran, Ghoghnoos.
-      Sharif Razi, (1989). Nahj Al-Balāqah, Trans. By Sayyed J‘Afar Shahidi, First Edition, Tehran, Sazmān-E Enteshārāt Va Amozesh-E Enghelāb-E Islami.
-      Tabataba’i, MH, (1997). Qorān Dar Islam, 8th Edition, Tehran, Dar Al-Kotob Al-Islamiyah.
-      -----------------, (2008). Osool-E Falsafeh Va Ravesh-E Reālism, Vol. 2, 16th Edition, Tehran, Sadra.
-      -----------------, (2015). Resāleh-E Ensān Dar Donyā, In Kitāb-E Ensān Az Āqāz Tā Anjām, Trans. and Comment by Sadigh Larijani, 6th Edition, Qom, Boostan-E Kitāb.
-----------------, N.D., Al-Mizān, Vol. 2, 4 & 18, Qom, Jame‘Eh-E Modarresin