نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیارانسان شنا سی مو سسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم،تهران، ایران

چکیده

ایران در یکی مهمترین و فعال‌ترین گذرگاه‌های مهاجرتی درجهان موقعیت استراتژیکی دارد چراکه به‏طور هم‏زمان کشور مبدا، ترانزیت و مقصد میلیون‏ها مهاجر است سوال اصلی پژوهشواکاوی انتقادی سیاستگذاری جمهوری اسلامی ایران در قبال اتباع افغانستانی میباشداین پژوهش چندبعدی و در پارادایم کیفی انجام شده است. روش جمع-‌آوری داده‌ها و اطلاعات ترکیبی از منابع اسنادی مصاحبه متخصصان، برگزاری پانل خبرگان جلسات کارشناسی و کسب نقطه نظرات دستگاه‌ها و نهادهای مرتبط با موضوع بوده است.ایران علیرغم مواجه شدن با تحریم‌های گسترده بین‌المللی نزدیک به پنج دهه میزبان یکی ازبزرگترین جمعیت‌های مهاجرتی در جهان است. گام اول در سیاستگذاری، تبیین مسئله است. حکمرانی و سیاست‌گذاری درحوزه اتباع افغانستانی نیازمند رویکردی پیشدستانه، به‌گزین هوشمندانه و درازمدت است. حضور بلندمدت اتباع افغانستانی درایران ابعاد مختلفی از زیست جامعه را تحت‏الشعاع قرار داده و سبب‏ساز چالش و فرصت‏‏های متعددی در حوزه‏های سیاسیفرهنگی، اجتماعی، امنیتی و اقتصادی شده است که به نظر می‏رسد فقدان سیاست‏گذاری منسجم و آینده‌نگرانه در این حوزه می‌تواند مخاطرات جدی ایجادنماید.
این پژوهش ضمن تبیین وجوه مختلفمهاجرت اتباع افغانستانی به ایران مدل مفهومی 7 مرحله‌ای حکمرانی مهاجرت را به عنوان شالوده سیاستگذاری در این حوزه ارائه نماید که شامل مرحله پیشامهاجرت، ترانزیت، مدیریت مرز، ورود و شناسایی، ادغام، اخراج و بازادغام می باشد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

A Critical Review of Iran's Immigration Policies Towards Afghans: Providing an Alternative path

نویسنده [English]

  • Saideh Saidi

Assistant Professor in Anthropology Institute for Social and Cultural Studies, Tehran, Iran

چکیده [English]

The main research question is the critical analysis of the policy-making of Iran towards Afghan nationals. This research is multidimensional and has been conducted in a qualitative paradigm. The data and information collection method has been a combination of documentary sources, interviews with experts, holding expert panels, expert meetings and obtaining the views of relevant agencies and institutions. Despite facing extensive international sanctions, Iran has been hosting one of the largest migrant populations in the world for nearly five decades. The first step in policy-making is to explain the problem. The long-term presence of Afghan nationals in Iran has overshadowed various aspects of society and has caused numerous challenges and opportunities in the political, cultural, social, security and economic spheres, and it seems that the lack of coherent and forward-looking policymaking in this area can create serious risks.
This study, while explaining the various aspects of the migration of Afghan nationals to Iran, presents a 7-stage conceptual model of migration governance as the foundation of policymaking in this area, which includes the pre-migration stage, transit, border management, entry and identification, integration, expulsion and reintegration.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Migration
  • Afghanistan
  • Governance
  • Future studies
  • Iran
سعیدی، سعیده (1401). زندگی در پاورقی، تجربه زیسته اتباع افغانستانی در نهاد آموزش ایران، تهران: موسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم.
عاملی، سعیدرضا و احمدی، یوسف (1393). شعر مهاجرت: گفتمان بین‏فرهنگی «ایران» و «افغانستان». فصلنامه جامعه فرهنگ و رسانه، سال 3، تابستان.
علی‏پور، عباس و حسن سعادتی جعفرآبادی و جلیل دهقانی فیروزآبادی (1396). شناخت و تحلیل پیامدهای امنیتی ناشی از حضور اتباع بیگانۀ افغانی در استان یزد، پژوهشنامه جغرافیای انتظامی، دوره 5، شماره 18.
عیسی‏زاده، سعید و جهانبخش مهرانفر (1389). تأثیر مهاجرین افغانی بر نرخ بیکاری در اقتصاد ایران، فصلنامه علمی-پژوهشی اقتصاد و الگوسازی، دوره 1، شماره 4.
کشاورز قاسمی، حسین و نادرپور، بابک (1398). گونه‏شناسی هویتی پناهندگان نسل دوم و سوم افغانستانی در ایران (با تأکید بر استان قزوین)، فصلنامه علمی-پژوهشی جغرافیا (برنامه‏ریزی منطقه‏ای). سال 9، شماره 3، تابستان.
نصر اصفهانی، آرش (1397). در خانه برادر پناهندگان افغانستانی در ایران. تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
مرکز آمار ایران (1395)، نتایج تفصیلی سرشماری 1395، تهران.