Document Type : Research Paper

Authors

1 Associate Professor, Department of Sociology, Faculty of Social Sciences, Razi University, Kermanshah, Iran.

2 PHD of Communication, Department of communication, Faculty of Social Sciences, Tehran University, Tehran, Iran.

3 M. A Student in psychology, Department of psychology, Faculty of Social Sciences, Razi University, Kermanshah, Iran.

10.22054/qjss.2025.82555.2848

Abstract

پدیده خودکشی در کشور به نسبت میانگین جهانی در وضعیت نرمالی قرار دارد؛ اما به نظر می‌رسد واریانس آن در بین گروه‌های اجتماعی و به ویژه استان‌های کشور بالاست. به طوری که نرخ خودکشی در برخی از استان‌های کشور همچون کرمانشاه، لرستان، کهگیلویه و بویراحمد و ایلام بالاتر از نرخ‌ کشوری است. علاوه بر این، میزان گسترش این پدیده در مناطق حاشیه‌نشین بالاتر است و نرخ شیوع آن طی سال‌های اخیر چشمگیر بوده است. بر این اساس، پژوهش حاضر به دنبال آن بوده است تا به فهمی در خصوص وضعیت و دلایل خودکشی در محله‌های حاشیه‌نشین شهر کرمانشاه دست یازد. روش پژوهش حاضر ترکیبی و فنون گردآوری داده پرسشنامه و مصاحبه هستند. نتایج نشان می‌دهند که: 1. از اواسط دهه 40 خورشیدی تا کنون، 34 محله حاشیه‌نشین در شهر کرمانشاه به وجود آمده‌اند که بالغ بر 30 درصد جمعیت شهر را تشکیل می‌دهند؛ 2. نرخ گرایش به خودکشی در محلات حاشیه-نشین، در سه بعد تفکر، قصد و اقدامات ناموفق خودکشی زیاد است؛ 3. وضعیت یاد شده متأثر از حاشیه‌نشینی، مشکلات اقتصادی و احساس نابرابری است؛ 4. حمایت اجتماعی به میزان زیادی مانع اصلی و بازدارنده خودکشی در میان افراد است.

Keywords

Main Subjects

آرون، ریمون. (1393). مراحل اساسی سیر اندیشه در جامعه‌شناسی، ترجمۀ باقر پرهام، تهران: علمی فرهنگی.
پیری، اسماء؛ قلی‌پور، سیاوش و امیری، نادر. (1398) «حق بر شهر محله صادقیه در کلان‌شهر کرمانشاه». مجله مطالعات اقتصاد سیاسی بین‌الملل، دوره 2، شماره 2: 712-687.
جمشیدی‌ها، غلامرضا و قلی‌پور، سیاوش. (1389). «مدرنیته و خودکشی زنان و دختران لک». بررسی مسائل اجتماعی ایران، دوره 1، شماره 1: 106-79.
دورکیم، امیل. (1378). خودکشی، ترجمه، نادر سالارزاده، تهران: دانشگاه علامه طباطبائی.
زارع شاه‌آبادی، اکبر؛ شفیعی‌نژاد، مجتبی و مداحی، جواد. (1396). «اقدام به خودکشی بین زنان آبدانان: انگیزه‌ها و شرایط»، زن در توسعه و سیاست، دوره 15، شماره 3: 446-427.
سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی. (1387). رتبه‌بندی استان‌های کشور بر اساس برخی شاخص‌های آماری در سال 1385، ارومیه: استانداری آذربایجان غربی.
عنبری، موسی و بهرامی، اردشیر. (1389). «بررسی ارتباط باورهای فرهنگی با خودکشی: موردمطالعه روستاهای شهرستان پلدختر»، مجله مطالعات امنیت اجتماعی، 21، 155-121.
عنبری، موسی؛ بهرامی، اردشیر. (1389). «بررسی آثار فقر و خشونت بر میزان خودکشی: موردمطالعه روستاهای شهرستان پلدختر»، مجله بررسی مسائل اجتماعی ایران، دوره 1، شماره 2: 29-1.
فی، برایان. (1388). فلسفه امروزین علوم اجتماعی، ترجمه خشیار دیهیمی، تهران: فرهنگ نشر نو.
قادری، صلاح‌الدین و نظری، حامد. (1398)، «تحلیل جامعه‌شناختی خودکشی در ایران»، مجله بررسی مسائل اجتماعی ایران، دوره 10، شماره 1: 215-195.
قلی‌پور، سیاوش (1400). «کوچ‌رَوی در زاگرس میانی (ایلام، کرمانشاه و لرستان)»، مطالعات جامعه‌شناختی، 28 (2)، 183-153.
قلی‌پور، سیاوش و امیری، نادری. (1399). «تحلیلی مردم‌شناختی دربارۀ خودکشی در زاگرس میانی»، نامه انسان‌شناسی ایران، دوره 17، شماره 31: 247-225.
قلی‌پور، سیاوش. (1393). «بازگشت طردشدگان: ظهور سکونت‌گاه‌های غیررسمی در کرمانشاه»، مطالعات جامعه‌شناختی، دوره 21، شماره 1: 87-63.
مارشال، کاترین؛ راسمن، کرچمن (1381). روش‌های تحقیق کیفی، مترجمان: علی پارسائیان و سید محمد اعرابی، تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
محسنی تبریزی، علیرضا. (1372). بررسی علل و عوامل مؤثر بر افزایش نرخ خودکشی در استان ایلام و شناخت طرق و راه‌های پیشگیری و درمان آن، تهران: دانشگاه تهران، موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی.
مرادخانی، همایون. (1402). «سیاست اسکان، تولید فضا و نظام‌های چندگانۀ رؤیت‌پذیری: شرایط امکان پیدایش سوژۀ خودکشی در ایلام»، مطالعات جامعه‌شناختی، دوره 30، شماره 1، 378-359.
معمارباشی، محمدرضا؛ فرهادی، محمد و قلی‌پور، سیاوش. (1399). «اقتصاد سیاسی طرد؛ حاشیه‌نشین‌سازی محله شهیاد در کرمانشاه»، مجله جامعه‌شناسی ایران، دوره 21، شماره 2: 124-96.
نبوی، سیدحسین و مرادی نصاری، طاهره. (1397). «تلاش برای به رسمیت شناخته شدن: تبیین فرهنگی کنش خودکشی در ایلام»، مجله تحقیقات فرهنگی ایران، دوره 11، شماره 3: 212-187.