بررسی جامعه‌شناختی فرهنگ سیاسی احزاب و سازمان‌های سیاسی توسعه‌گرای ایران (درطول یک دهه، از اواسط دهه 1370) فرهاد شایگان فرد*

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شماره55زمستان 1390علوم اجتماعی

چکیده

چکیده:
هدف این مقاله توصیف و تحلیل فرهنگ سیاسی احزاب و سازمان‌های سیاسی توسعه گرای ایران بر مبنای چارچوبی نظری است که در آن ابعاد موضوع با اهمیت متفاوتی ترکیب شده‌اند. در این چارچوب نظری تلاش شده تا به 16 گزینه طراحی شده، که بگونه‌ای هدفمند در جهت کشف فرهنگ سیاسی گروه‌های هدف، مشتمل بر چهار حزب و سازمان سیاسی پاسخ داده شود. بدین منظور میزان حجم نمونه در دو گروه طبقه بندی شده است؛ گروه اول نمونه‌ای مشتمل بر 385 سرمقاله مطبوعات وابسته به ارگان‌های حزبی است، گروه دوم بر مبنای مصاحبه با 14 نفر از فعالان حزبی می‌باشد، که در دو حجم نمونه یاد شده، داده‌ها با استفاده از روش تحلیل محتوا و روش کیفی تحلیل شده‌اند. نتایج نیز در بردارنده؛ شناخت فرهنگ سیاسی گروه‌های هدف و مقایسه آنها با یکدیگر، تعیین میزان و نوع همبستگی کارکردی فرهنگ سیاسی میان گروه‌های هدف در ارتباط با یکدیگر و شناخت نوع آسیب پذیری آنها است. 
 

کلیدواژه‌ها


منابع

-         آبراهامیان، یرواند. (1387)، ایران بین دو انقلاب، ترجمه: احمد گل محمدی؛ محمد ابراهیم فتاحی، تهران: نشرنی، چاپ سیزدهم.

-         استربرگ، کریستین جی. (1384)، روش‌های تحقیق کیفی در علوم اجتماعی، ترجمه: احمد پوراحمد؛ علی شماعی، یزد. انتشارات دانشگاه یزد، چاپ اول.

-         باردن، لورنس. (1374)، تحلیل محتوا، ترجمه: ملیحه آشتیانی؛ محمدیمنی دوزی سرخابی، تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی، چاپ اول.

-         بشیریه، حسین. (1375)، «ایدئولوژی و فرهنگ سیاسی گروه‌های حاکم در دوره پهلوی»، تهران: فصلنامه نقد و نظر، سال دوم، شماره سوم و چهارم.

-         بشیریه، حسین. (1380)، جامه شناسی سیاسی، تهران: نشر نی، چاپ هفتم.

-         بشیریه، حسین(1381)، دیباچه‌ای بر جامعه شناسی ایران، نشر نگاه معاصر، چاپ دوم.

-         بشیریه، حسین. (1384)، موانع توسعه سیاسی در ایران، تهران، گام نو، چاپ پنجم.

-         پناهی، محمدحسین. (1385)، اثر انقلاب اسلامی‌ایران در نظریه‌های فرایند جنبش انقلابی. فصلنامه علوم اجتماعی (دانشگاه علامه طباطبائی)، شماره 36. 

-         جبهه مشارکت ایران اسلامی. (1380)، بیانیه‌ها و مواضع جبهه مشارکت ایران اسلامی(تا کنگره اول)، تهران: انتشارات جبهه مشارکت.

-         جبهه مشارکت ایران اسلامی. (1385)، اساسنامه جبهه مشارکت ایران اسلامی. http://mosharekat.ir

-         جلانی پور، حمیدرضا. (1381)، جامعه شناسی جنبشهای اجتماعی، تهران: طرح نو.

-         حزب کارگزاران. (1378)، کتاب اول حزب کارگزاران سازندگی، تهران: انتشارات کارگزاران سازندگی ایران، چاپ اول.

-         خانیکی،‌هادی. (1381)، قدرت و جامعه مدنی و مطبوعات، تهران: انتشارات طرح نو، چاپ اول.

-         دهقان، علیرضا. (1380)، تحلیل محتوای سرمقاله‌های روزنامه‌های سراسری در سال 1378، دانشگاه تهران: نامه علوم اجتماعی، شماره17.

-         رزاقی، سهراب. (1375)، «مؤلفه‌های فرهنگ سیاسی ما، تهران». فصلنامه نقد ونظر. سال دوم. شماره سوم و چهارم.

-         رفیع پور، فرامرز. (1384)، تکنیک‌های خاص تحقیق در علوم اجتماعی، تهران: شرکت سهامی‌انتشار، چاپ سوم.

-         رفیع پور، فرامرز. (1384)، توسعه وتضاد، تهران: شرکت سهامی‌ انتشار، چاپ اول.

-         رضاقلی، علی. (1385)، جامعه شناسی خودکامگی، تهران: نشر نی، چاپ سیزدهم.

-         ساروخانی، باقر. (1381)، روش‌های تحقیق در علوم اجتماعی(جلد اول)، تهران: نشر پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ، چاپ هفتم

-         سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی. (1383)، اساسنامه و مرامنامه سازمان مجاهدین انقلاب، تهران: انتشارات سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی.

-         سریع القلم، محمود. (1386)، فرهنگ سیاسی ایران، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی، چاپ اول.

-         سریع القلم، محمود. ( 1377)، مبانی عشیره‌ای فرهنگ سیاسی ایران، مجله اطلاعات سیاسی - اقتصادی.شماره 135 و 136 (آذر و دی

-         سعیدی، مهدی. (1385)، سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی، تهران: انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی، چاپ اول.

-         سیلورمن، دیوید. (1381)، روش تحقیق کیفی در جامعه شناسی، ترجمه: محسن ثلاثی، تهران: نشر تبیان، چاپ اول.

-         شایگان فرد، فرهاد. (1387)، بررسی جامعه شناختی فرهنگ سیاسی احزاب و سازمان‌های اصلاح طلب (درطول یک دهه, از خرداد76)، پایان نامه کارشناسی ارشدعلوم اجتماعی، دانشگاه اصفهان. دانشکده ادبیات و علوم انسانی.

-         صدیق سروستانی، رحمت الله. (1375)، کاربرد تحلیل محتوا در علوم اجتماعی، تهران: نامه علوم اجتماعی. دانشگاه تهران: شماره 8.

-         فوران،جان. (1387)، مقاومت شکننده تاریخ تحولات اجتماعی ایران، ترجمه: احمد تدین، تهران: موسسه خدمات فرهنگی رسا، چاپ هشتم.

-         قوام، عبدالعلی. (1382)، چالش‌های توسعه سیاسی، تهران: نشر قوس، چاپ سوم.

-         کیوی، ریمون، لوک وان کامپنهود، (1386)، روش تحقیق در علوم اجتماعی، ترجمه: عبدالحسین نیک گهر، تهران: نشر توتیا، چاپ پنجم.

-         گیدنز: آنتونی. (1381)، جامعه شناسی، ترجمه: منوچهر صبوری، تهران: نشر نی، چاپ هفتم.

-         محمدی، مجید. (1371)، مقدمه‌ای بر مطالعه فرهنگ سیاسی ایران، تهران: مجله فرهنگ و توسعه. سال اول. شماره سوم.

-         مومنی، منصور(1386)، تحلیل‌های آماری با استفاده از spss، تهران: کتاب نو، چاپ اول. 

-         میرموسوی، سیدعلی. (1375)، مبانی دینی و فرهنگ سیاسی مشارکتی، تهران: فصلنامه نقد و نظر. سال دوم. شماره سوم و چهارم.

-         مطبوعات

-         آرشیو روزنامه سلام از خرداد 1376 تا تیر 1378، تهران: وزرات فرهنگ و ارشاد اسلامی.

-         آرشیو دو هفته نامه عصرما ازخرداد 1376 تا اسفند 1378، تهران: سازمان مجاهدین انقلاب.

-         آرشیو دو هفته نامه عصر نو از فروردین 1384 تا خرداد 1386، تهران: سازمان مجاهدین انقلاب.

-         آرشیو روزنامه مشارکت از دی 1378 تا اردیبهشت 1379، تهران: حزب جبهه مشارکت.

-         آرشیو دو هفته نامه مشارکت از مرداد 1383 تا خرداد 1386، تهران: حزب جبهه مشارکت.

-         آرشیو روزنامه کارگزاران از اردیبهشت 1385 تا خرداد 1386، تهران: روزنامه کارگزاران.

-         بیانیه‌ها

-         «بیانیه» 17شهریور 1385 مجمع روحانیون مبارز.

-  «بیانیه» 11مهر 1385 مجمع روحانیون مبارز.

-    Almond, G.A. and S, Verba. (1963). The Civic Culture, Political Attitudes and Democracy in Five Countries, Boston: Little Brown and company.

-    Zonis, M. (1971). The Political Elite of Iran, New Jersy: PrincetonUniversity Press.