گونه‌شناسی مرد پنداری در اقوام استان گیلان دکتر محمدسعید ذکایی* دکتر بهجت یزدخواستی** علی یعقوبی چوبری***

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شماره55زمستان 1390علوم اجتماعی

چکیده

چکیده
مردانگی محصول کنش‌های متقابل در زندگی روزمره است که به لحاظ اجتماعی و فرهنگی  برساخته می­شود، مفهوم جنسیت و به تبع آن مردانگی بیشتر تحت تاثیر گفتمان‌های فرهنگی و اجتماعی است. این مقاله، با استفاده از روش کیفی، مصاحبه‌های فردی و گروهی و نمونه‌گیری هدفمند به سنخ شناسی مردانگی در اقوام استان گیلان پرداخته است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که مردانگی متنوعی به لحاظ درون گروهی (در درون اقوام) و بین گروهی (بین اقوام) در مناطق گوناگون استان گیلان وجود دارد. در کنارمردانگی هژمونیک (سنتی)، مردانگی نیمه سنتی، مردانگی مدرن، مردانگی پسامدرن و مردانگی حاشیه‌ای هم قابل دیدن است. از نظر درون قومی، مردان در عین تشابه، با توجه به مکان زندگی، سطوح تحصیلی و سن متفاوتند. از نظر بین قومی نیز، مردان گیلک در مقایسه با مردان اقوام تالش، ترک و کرد متفاوت به نظر می­رسند. آن‌ها  مردانگی را نه بر اساس قدرت و توان بدنی، بلکه در قالب  عقلانیت و رفتار ملایم، توأم با مهربانی و مساعدت در خانواده و موفقیت در امور اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی  نشان می­دهند.
.

کلیدواژه‌ها


منابع

- اتابکی، تورج. (1384تنوع قومی و تمامیت ارضی ایران سازگاری داخلی و مخاطرات منطقه‌ای، فصلنامه فرهنگی و اجتماعی گفتگو، شماره 43.

-ازکیا، مصطفی. (1370)، جامعه‌شناسی توسعه و توسعه نیافتگی روستایی ایران، تهران: نشر اطلاعات.

- بیتس، دانیل / پلاگ، فرد. (1۳۸۷)، انسان شناسی فرهنگی، ترجمه: محسن ثلاثی، تهران: انتشارات علمی.

-پاینده، حسین. (1387)، نقد فرهنگی داستان "مدل" نوشته سیمین دانشور از سه منظر در مطالعات زنان، فصلنامه مطالعات فرهنگی و ارتباطات، سال چهارم، شماره 11.

- ثقفی، مراد. (1384)،قومیت در علوم اجتماعی ایران، فصلنامه فرهنگی و اجتماعی گفتگو، شماره 43.

- خمسه، اکرم. (1383)، بررسی طرح واره‌های نقش جنسیتی و کلیشه‌های فرهنگی در دانشجویان دختر، مجله مطالعات زنان، سال دوم، شماره 6.

- خمسه،اکرم. (1386)، بررسی نقش عوامل فرهنگی اجتماعی بر طرح واره‌‌های نقش جنسیتی در دو گروه قومی از دانشجویان در ایران، مطالعات روانشناختی، دوره سوم، شماره 2.

- ذکایی، محمدسعید و میرزایی، سیدآیت... (1384)، پسران جوان وارزش‌های مردانگی، مجله جامعه شناسی، دوره ششم، شماره 3.

- ذکایی، محمد سعید. (1381)، نظریه و روش در تحقیقات کیفی، فصلنامه علوم اجتماعی، شماره 17.

- ذکایی، محمد سعید. (1387)، جامعه شناسی جوانان ایرانی، تهران: انتشارات آگه.

- ستاری، جلال. (1386)، سیمای زن در فرهنگ ایران، تهران: نشر مرکز.

- شرت، ایون. (1387)، فلسفه علوم اجتماعی قاره‌ای، ترجمه:‌ هادی جلیلی، تهران، نشرنی.

شیخاوندی، داور. (1385)، بازتاب هویت‌های جنسیتی در کتاب‌های تعلیمات اجتماعی آموزش ابتدایی و دوره راهنمایی تحصیلی، فصلنامه تعلیم و تربیت، شماره 87 .

- طالب، مهدی، گودرزی، محسن. (1383)، قومیت و جنسیت، پژوهش زنان، دوره 2، شماره 3.

- قانعی راد، محمد امین و همکاران. (1388)، اندیشه‌های پسافمینیستی و مسئله کلیت انسان، پژوهش زنان، دوره هفتم، شماره 4.

- گیدنز، آنتونی. (1386)، جامعه شناسی، ترجمه: حسن چاووشیان، تهران: نشرنی.

- گیدنز، آنتونی. (1382)، چشم انداز خانواده، ترجمه: محمدرضا جلایی پور، ماهنامه آفتاب، سال سوم، شماره 29.

- محمدی اصل، عباس. (1384)، دختران پسرنما و پسران دختر نما، نشریه نامه، شماره 38.

- محمدی، بیوک. (1389)، زن ذلیل : زنان سلطه جو، مردان سلطه پذیر، تهران: واژه آرا، چاپ دوم.

 - میرزایی، سید آیت ... (1384)، بررسی گرایش پسرهای جوان به ارزش‌های مردانگی، پایان نامه کارشناسی ارشد مطالعات فرهنگی، دانشگاه علامه طباطبائی .

- هولمز، ماری (1387)، جنسیت در زندگی روزمره، ترجمه: محمد مهدی لبیبی، تهران: نشر افکار.

- یعقوبی، علی (1390)، بررسی تطبیقی فرهنگ مردانگی در اقوام استان گیلان، پایان نامه دکترای جامعه شناسی، دانشگاه اصفهان.

 

- Burr.V.(1998). Gender and Social Psychology .London Routledge.

- Beynon.J. (2002). Masculinities and Culture, Bukingham: Open University Press.

- Campbell.W. (1993). Goliath:Britin's Dangerous places (Lndon: Methuen).

- Cohen.Theoder. (2000). Men and Masculinity .U S A,OhioWesleyanUniversity.

- Connell. Robert W. (1995).  Masculinities، Cambridge، Polity Press.

- Connell.R.W.1987). Gender and Power:Society ,The Person and Sexual Politics (Cambridge ,Polity).

- Connell، Robert W. (2007). Politics of Changing Men، Available at http:// www.lib.latrobe.edu.au/AHR/Archive/Issue- Dec-1996/connell.html.

- Haywood.Chris and Mac An Ghaill. Mairtine.2003). Men and Masculinity ,Philadelphia,Open University Press.

- Kimmel.Michael. (2000). The Gendered Society ,OxfordUniversity Press.

- Geertz, C. (1973). The Interpretation of Cultures, London: Fontana.

- Giddens. Anthony. (2005). Sociology، London، Polity Press.

- Laurie. N. Dwyer C. Holloway S. L. and Smith F.M. (1999). Geographies of New Feminities، Singapore، Pearson Education Ltd.

- Morgan. D. (1993). You Too Can Have a Body Like Mine: Reflections on the Male Body and Masculinity 'in S. Scott and D. Morgan (eds)Body Matters:Essays on the Sociology of the Body,London;Falmer Press.

- Mac an Ghaill, M. (1994). The Making  of  Men: Masculinity, Sexalities and Schooling (Buckingham: Open University press).

- Morgan, D. L. (1988). Focus Groups as Qualitative Research. Newbury Park,CA:SAGE.

- Plummer, K. (2002). Documents of Life:an invitation to Critical Humanism.London: SAGE.

- Rutherford, Janathan. (1988). Who's that Man , in Rowena Chapman and Jonathan Rutherford (eds), Male Order: Unwrapping Masculinity (London: Lawrence and Wishart).

- Segal. L. (1990). Slow Motion: Changing Masculinity ,Changing Men , London:Virago Press.

- Sogihara.Y. (1999). Masculinity and Femininity in Japanese Culture: a pilot Study. Sex Roles: A Journal of Research ,April.