موسیقی درمانی در ترکمن صحرا (پرخوانی) منصور مرادی*

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شماره48علوم اجتماعی بهار1389

چکیده

چکیده
مقاله با بیان مختصری از تاریخچه موسیقی درمانی و تعریف و توصیف آن به شرح روش شناسی پژوهش و چگونگی استفاده از موسیقی در درمان بیماری‌ها می‌پردازد . در این بحث جنبه‌های عام و خاص تأثیر گذاری موسیقی در حواس انسان در سه سطح بررسی می‌شود. اول غالب بودن عواطف و حواس، دوم حضور عواطف و حواس و سوم آگاهی برتر که حاوی جنبه‌های بسیار قوی از روان درمانی می‌باشد . در ادامه به حوزه‌های رایج موسیقی درمانی در نواحی ایران شامل آیین‌هایی با پیشینه‌ فرهنگ آفریقایی، آیین‌های متاثر از فرهنگ آسیای میانه (شامانیسم) و آیین‌های با منشاء ایرانی پرداخته می‌شود. در قسمت اصلی مقاله مطالعه میدانی پرخوانی در ترکمن صحرا مورد بررسی قرار می‌گیرد که با ذکر سابقه تاریخی و روایت‌های مختلف این مراسم آیینی در منابع مختلف به بررسی مردم شناختی این آیین در میان ترکمن‌ها و مشخصاً به تحقیق در مورد اجرای آیین پرخوانی توسط رجب پرخوان به عنوان آخرین بازمانده آن می‌پردازد .
با شناخت و توصیف جزء به جزء مراحل پرخوانی، ابزار و آلات، مراجعه کنندگان و شیوه‌های اجرا در مراحل مختلف به بیان شناخت و کارکرد‌های موسیقی در این آیین می‌پردازیم . برای تعیین این کارکرد‌ها مطالعات میدانی ژرفانگر با روش‌های خاص خود از قبیل حضور مستقیم در زمین تحقیق، مشاهده  همراه با مشارکت، مصاحبه به همراه مطالعات کتابخانه‌ای و بهره جستن از نظریه کارکردگرایی (Fonctionalism) اساس کار پژوهش را تشکیل می‌دهند .
 

کلیدواژه‌ها


منابع

-     اندروز، تد. موسیقی درمانی برای همه، آذر عمرانی گرگری، نشر روان ، 1380.

-     اشتری، بهروز. موسیقی و ترکمن، مجموعه مقالات اولین گردهمایی مردم شناسی، سازمان میراث فرهنگی، 1371.

-     اشمیت پترز، ژاکلین. مقدمه‌ای بر موسیقی درمانی، علی زاده محمدی، ناشر مترجم 1371.

-     بکری، عادل. پیوند طب و موسیقی در تمدن اسلامی، حسین علینقیان، فصلنامه ماهور، شماره 22، زمستان 1382.

-     بهانو، دارما. رواج موسیقی در دربار فرمان روایان ترک، افغان و هند، محمد رضا افشار، کتاب سال شیدا، کتاب خورشید، اردیبهشت 1378.

-     پانوف، میشل؛ پرن، میشل. فرهنگ مردم شناسی ( فرانسه، انگلیسی، فارسی)، اصغرعسکری خانقاه، نشر ویس، 1368.

-     درویشی، محمدرضا. مقدمه‌ای بر شناخت موسیقی نواحی ایران، دفتر نخست، مناطق جنوب ( هرمزگان، بوشهر، خوزستان )، 1373.

-     درویشی، محمدرضا. موسیقی و خلسه ( ذکرهای مراسم گواتی بلوچستان)، 1379.

-     درویشی، محمدرضا.‌ آئینه و آواز، مجموعه مقالات درباره موسیقی ایرانی، واحد موسیقی حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی ، 1376.

-     درویشی، محمدرضا. کدام موسیقی ؟ کدام درمان ؟، فصلنامه ماهور ، شماره 8 ، تابستان 1379.

-     خوزینی، کاکا. موسیقی ترکمن، سوره ، بچه‌های مسجد ، شماره 38  ، ویژه ترکمن صحرا ، انتشارات حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی ، 1376.

-     ریاحی، آ. زار باد و بلوچ، تهران، 1356.

-     ساعدی، غلامحسین. اهل هوا، انتشارات امیر کبیر، 1355.

-     حقیقتی بروجنی، صمد. موسیقی درمانی، فصلنامه ماهور، شماره 13، پاییز 1380.

-     مسعودیه، محمدتقی. موسیقی ترکمنی، آوا نویسی و تجزیه وتحلیل، موسسه فرهنگی – هنری ماهور، 1379.

-     عناصری، جابر. مردم شناسی و روان شناسی هنری، انتشارات اسپرک، 1368.

-     زاده محمدی، علی. فصلنامه موسیقی آهنگ، روان شناسی در کاربرد‌های موسیقی، شماره چهارم، تابستان 1368.

-     سادات جوزی، نازنین. روزنامه ی زن، موسیقی درمانی در طب امروز، شماره 73، 9 آبان 1377.

-     فریزر جیمز، جرج. شاخه زرین، کاظم فیروزمند، انتشارات آگاه، 1383.

-     مصطفائی، نظرمحمد. مقدمه‌ای بر موسیقی ترکمن، ناشر مولف، 1378.

-     نصری اشرفی، جهانگیر. قلیچ تقانی آنه قربان، موسیقی ترکمنی، انجمن موسیقی ایران، 1374.

-     نعمتیان، مسعود. فصلنامه موسیقی ماهور، جایگاه، کارکرد و روش‌های موسیقی درمانی، شماره 4، تابستان 1378.

-     همشهری. سماع مولودی، چرخ زنان به سوی عرش، روزنامه شماره 1134، 11 آذر 1375.

-     نمایش. گوات، آیین شیدایی، مجله، شماره 8 ، خرداد 1367.

-     ساروخانی، باقر. درآمدی بر دایره‌المعارف علوم اجتماعی، انتشارات کیهان ، 1375.

-     بی‌ناس، جان. تاریخ جامع ادیان، علی اصغر حکمت ، انتشارات علمی و فرهنگی، 1375.