برنامه ریزی منطقه ای و نقش آن در توسعه انسانی استان ها

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشجوی دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

با وجود کوشش های برجسته و تعیین کننده ای که طی سال های اخیر، به ویژه سال های برنامه سوم و چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی فرهنگی کشور، به عمل آمده برنامه ریزی و توسعه منطقه ای و جایگاه آن در نظام برنامه ریزی کشور، همچنان چالشی در خور تلاش های بیشتر و گسترده تر به شمار می آید. چرا که نابرابری منطقه ای با مسایلی که به دنبال خود دارد به عنوان مانعی بر سر راه توسعه متوازن و پایدار عمل می کند. هدف تحقیق حاضر بررسی جایگاه توسعه منطقه ای در نظام برنامه ریزی کشور و نقش آن در توسعه انسانی است. در این پژوهش از چند روش بهره گرفته شده است. اول به منظور تبیین جایگاه برنامه ریزی منطقه ای در نظام برنامه ریزی توسعه کشور، از روشی مطالعه اسنادی استفاده شد. دوم، جهت تبیین نقش برنامه ریزی منطقه ای در میزان توسعه انسانی استان ها از روش تحلیل ثانوی بر روی داده های پیمایش های مختلف ملی و منطقه ای استفاده گردید. به منظور بررسی جایگاه برنامه ریزی منطقه ای در نظام برنامه ریزی کشور ابتدا به سیر تاریخی برنامه ریزی در ایران پرداخته شد و سپس اقداماتی که به منظور تقویت جایگاه نظام برنامه ریزی منطقه ای انجام گرفته است مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت. در بخش دوم با استفاده از روش مطالعه تطبیقی برای بررسی نقش برنامه ریزی منطقه ای در میزان توسعه یافتگی استان ها نیز از متغیرهای توسعه اقتصادی، نابرابری اجتماعی و فضایی و سرمایه اجتماعی برای تبیین میزان توسعه انسانی در استان ها استفاده شد. در برنامه های توسعه هم قبل از انقلاب و هم بعد از انقلاب اقداماتی به منظور تقویت برنامه ریزی منطقه ای صورت گرفته بود ولی برنامه های سوم و چهارم توسعه بعد از انقلاب، نقطه عطفی در برنامه ریزی های منطقه ای محسوب می شوند؛ چرا که توجه اساسی به تقویت نظام برنامه ریزی در استان ها صورت گرفت و به لحاظ ساختاری شکل قانونی در نظام اجرایی و اداری پیدا کرد. همچنین وضعیت توسعه منطقه ای از نظر متغیرهای توسعه اقتصادی، سرمایه اجتماعی و نابرابری اجتماعی و فضایی و تأثیر آنها بر توسعه انسانی مورد بررسی قرار گرفت که متغیرهای مستقل حدود ۴۷ درصد واریانس متغیر توسعه انسانی (وابسته) را تبیین می کنند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Role of Regional Planning in National Planning of Iran and Its Effect on Human Development Provincial

نویسندگان [English]

  • davoud hasan zadeh
  • maryam meskini
چکیده [English]

This paper tends to study the role of regional planning in the national planning system of Iran and its effect on human development in various provinces. In spite of efforts undertaken during recent years especially during the Third and Fourth National Economic, Social and Cultural Development Programs, the regional planning and development and its role in the national planning system still presents a challenge deserving more efforts, because the regional inequality with its consequences poses an obstacle to balanced and sustainable development. To clarify the significance of regional planning in human development of the provinces, the secondary analysis method is applied on data from various national and regional surveys. Variables of economic development, social and spatial inequality and social capital are used to examine the extent of human development in different provinces. The study shows that in national development programs both before and after the revolution some steps were undertaken to foster the regional planning in Iran, but the Third and Fourth Development Programs could be considered out standing in this regard. The situation of regional development is also investigated here using variables such as economic development, social capital and socio! and spatial inequity, and considering their impact on human development.

کلیدواژه‌ها [English]

  • regional development. human develcpment
  • Economic Development
  • Social Capital
  • social and spatial inequity